Toen ik een jaar of zes was had mijn moeder het onzalige idee om met haar kinderen naar de nieuwe Walt Disneyfilm van Pinocchio te gaan kijken. We herinneren het ons nog allemaal levendig: op het moment dat het grote zeemonster Pinocchio inslikte, had ons gebrul zo’n volume bereikt dat ze ons de filmzaal uitsleepte (zelf lopen konden we toen al niet meer van angst). Twintig jaar lang vermeed ik alles wat ook maar iets met Pinocchio te maken had. Toen kwam er een nieuwe Pinocchiofilm uit en besloot ik dat ik mijn angst eindelijk maar eens moest proberen te overwinnen. In mijn eentje ging ik kijken, zodat ik ongemerkt naar buiten kon sluipen als het toch fout zou gaan. Maar ik zat de film uit. Hij deed me eigenlijk niet zo veel.

En nu woon ik in het land van Pinocchio. Iedereen in Italië kent het verhaal van die ondeugende marionet op zijn duimpje. In Toscane is er zelfs een themapark van Pinocchio, meer bepaald in Collodi, het geboortedorp van de moeder van de schrijver, die de plaatsnaam als schrijverspseudoniem ging gebruiken.

Vorig jaar maakten we een herfstuitstap naar Toscane. We wilden het rustig aan doen, dus stopten we onderweg in Parma en leerden er in het hammenmuseum alles over het maken van parmaham. Een andere halte die we overwogen, was het Pinocchiopark, maar onze kinderen waren niet zo geïnteresseerd omdat er geen roetsjbaan was. Dus reden we meteen door naar Lucca. Daar wachtte ons een verrassing: grote affiches kondigden aan dat daar net het Internationaal stripverhalenfestival plaatsvond. Na wat zoeken konden we er zelfs een programma van bemachtigen. En zo kwamen we terecht in het Palazzo Guinigi, waar stripillustrator Frezzato zijn nieuwste tekeningen tentoonstelde: illustraties bij het verhaal van Pinocchio!

Frezzato is vooral beroemd voor zijn strips met rondborstige heldinnen waarvan de fijne gezichten in het heetst van de strijd steeds mooi omlijst worden door lange haarslierten. Maar op een dag, toen hij net Pinocchio had herlezen, kwam het nieuws dat hij papa zou worden en besloot hij voor zijn kindje in wording het verhaal van Pinocchio te illustreren.  Ocharme dat kindje, zou ik misschien moeten denken, mijn eerste brutale kennismaking met Pinocchio indachtig. Maar de illustraties die we in Lucca ontdekken, zijn zo mooi en zo vertederend dat ik me voorneem eindelijk ook eens het boek te lezen. In het Italiaans. In de uitgave met tekeningen van Frezzato.

Misschien is het omdat ik intussen ook moeder ben. Frezzato schrijft in het voorwoord dat hij wetende dat hij vader gaat worden en werkend aan de illustraties eindelijk Pinocchio begint te begrijpen en kan vergeven voor al zijn kattekwaad, dat zoveel onheil over zijn vader brengt. Mij ontroert het verhaal nu ook van het begin tot het einde. Omdat Pinocchio barst van levenskracht, die hem helaas altijd de verkeerde kant op stuwt. Omdat hij zo vol goede voornemens zit, hoewel hij die telkens weer uit het oog verliest. Omdat er in het verhaal een les zit voor kinderen, maar ook voor ouders. En omdat mijn kinderen van het verhaal niets willen weten, omdat er geen roetsjbaan in voorkomt, en ik daardoor besef dat er in ons leven een tijd is vóór en ná Pinocchio.

Nooit in mijn leven heeft een haar op mijn hoofd eraan gedacht om in Italië te gaan wonen. Tot twee jaar geleden was ik er nog maar drie keer geweest, telkens voor mijn werk, met een hectisch programma dat geen plaats vrij liet voor culturele uitstapjes.Ik ben dan ook slavist van opleiding, en kan u tracteren op wel tien heerlijke schotels op basis van kool of rode biet, citeer Russische dichters als u dat blieft, maar van Italiaanse cultuur kende ik niks tenzij het in België of Oost-Europa was terechtgekomen …

En dan komt je man thuis met een aanbod voor een droomjob in … Italië. We hadden al eens een aanbod in Oekraïene afgewimpeld, vanwege meer bepaald in Tsjernobyl, een ander voorstel in de Ivoorkust op het moment dat daar een burgeroorlog in de lucht hing … Je kan niet altijd nee zeggen.

Zo begon dus ons totaal ongepland Italiaans avontuur. En het interessante is dat dat al meteen in Brussel begon. Zodra ik begon te vertellen aan kennissen en vrienden dat we naar Italië zouden verhuizen, kwam iedereen boven met verhalen over Italiaanse grootouders, eigen jaren in Italië, andere mensen die daar waren gaan wonen, begonnen ze spontaan in het Italiaans te praten of te zingen, kortom, ik leek wel de enige die nog niets met Italië had. De artikels van Anne Morelli over Italiaanse immigratie in België kwamen voor mijn ogen tot leven.

Natuurlijk waren we in Schaarbeek al goed bedeeld met het chique Italiaanse restaurant Le Stelle aan de prachtige Louis Bertrandlaan en één van de beste ijssalons van Brussel, Coccoza bij het Josaphatpark, dat niet moet onderdoen voor dat andere beroemde Italiaanse ijssalon aan de andere kant van Brussel, Chez Zizi. Maar nu werden we uitgenodigd op een Italiaanse maaltijd bij vrienden waarvan we helemaal niet wisten dat ze een jaar in Napels hadden gewoond, ging ik op zoek naar Italiaanse boekhandels en vond er een fantastische Piola Libri in de Franklinstraat en ontdekte ik zowaar een Italiaans schooltje in Elsene waar mijn kinderen samen met kinderen van Italiaanse immigranten Italiaans konden gaan leren. Dus tuften we elke vrijdag na school met de tram van Schaarbeek naar Elsene naar de Italiaanse les, en op de terugweg stopten we bij het Warandepark om een pizza te gaan eten in de met talrijke Italiaanse restaurants gezegende buurt achter het Parlement. De directrice van het schooltje begroette ons vanaf de eerste keer in het Italiaans, de serveerster van Da Napoli sprak in haar allerliefste Italiaans met mijn kinderen. Aan de uitgebreide culturele programmatie van het Italiaans Instituut van Brussel kwamen we niet eens meer toe!

Klein detail dat iedereen enthousiast over het oog zag: onze bestemming was Noord-Italië. Niet het land van de pizza, niet het land van de zon, maar dat van risotto en regen … In de zomer wordt het de bloementuin van Italië genoemd, omdat het landschap er dankzij regelmatige buien niet zo verschroeit als in het zuiden, maar voor de rest van het jaar staat het ook wel bekend als het pissijn van Italië … ‘Het merengebied’ klinkt dan weer wat aantrekkelijker in een toeristische brochure, en inderdaad heb je hier prachtige uitzichten over het Lago Maggiore of één van de andere meren hier in de buurt, met schitterend besneeuwde bergen op de achtergrond, maar als je dan weet dat bijna al die meren morsdood zijn door lozingen van de cementindustrie ben je gewaarschuwd voordat je zomaar een duik neemt in het eerste het beste water!

En zo word ik dus jullie Italië-correspondent … Het zal totaal onorthodox zijn omdat ik het allemaal zelf nog aan het ontdekken ben en omdat dit niet het Italië is zoals je het kent uit het zoveelste boek over ‘mijn droomhuis in Toscane’. Voilà, het decor is geschetst …