Herfst in het land, mensen. Wat Rilke, iemand? Wel ja.

 ‘Wer jetzt kein Haus hat, baut sich keines mehr.

Wer jetzt allein ist, wird es lange bleiben,

wird wachen, lesen, lange Briefe schreiben

und wird in den Alleen hin und her

unruhig wandern, wenn die Blätter treiben.’

Inderdaad, zijn klassieker Herbsttag,  want als de huizen weer naar verwarming gaan ruiken en de zon later dan ons opstaat, dan voelen de eenzamen hun bed weer groeien. Jezelf op een zomers terras wijsmaken dat je niemand nodig hebt, is makkelijk. Maar eens je de laatste mug tegen de muur geplet hebt, hoor je ’s nachts oorverdovend je bloed ruisen. Gelukkig zoemt je laptop harder. Dat je ogen gaan tranen van te lang naar het scherm turen, maakt niet uit. Dat deden ze toch al. En bovendien kun je naast het bekijken van filmpjes van hondjes met hoedjes op, ook gelijk aan het internetdaten.

meer lezen …

Ik ben een vooringenomen kwast. Ik ga af op bekende namen, heb een voorkeur voor zekerheden.

Of ik een tentoonstelling wou openen in Gent.  De naam van de kunstenaar zei me weinig. Sinds ik een schilder opvoerde in mijn debuut, krijg ik wel meer van dat soort verzoeken. Gent lag ver, een interview in Antwerpen eerder die dag sloot wel heel nauw aan bij de vernissage. De grens oversteken verdubbelt het aantal kilometers wanneer ik tegen iets op zie.

Een lafhartige poging het interview wat eerder te laten plaatsvinden, mislukte. De schilder in kwestie, Sven Verhaeghe, had ik te lang in het ongewisse gelaten. De uitnodigingen met mijn naam erop waren al gedrukt. Ik was er niet.  Zal wel, dacht ik. Al even halfhartig beloofde ik de galerie eens te bezoeken. Komt wel, dacht ik. Of niet. Ik vergat het. De mail kwam in het geheugenlaatje met ‘opdrachten die geen geld opleveren’, een heel diep laatje.

Een vriendin in Gent bracht me daar. Een paar uur te vroeg. Op en neer lopend tussen de Vooruit en de Gentse rosse buurt (vergeeft u mij de symboliek; ik moest gewoon de auto kwijt),kwam ik in de Zuidstationstraat terecht. Ik twijfelde. Je moest aanbellen om binnen te komen. Ik liep door, at een broodje. Hoe lang ik ook deed over mijn veganistische martino; er was nog steeds veel tijd over. Ik zuchtte, belde aan bij de galerie. Binnen dacht ik:  ‘Wat ben ik toch een vooringenomen kwast. Nee, klootzak, vooringenomen klootzak, dat is de term.’

meer lezen …

‘Zoals een scheve tand niet meer mag, zo geldt dat voor een scheve karaktertrek.’ Dat schrijft de Trudy Dehue, hoogleraar wetenschapstheorie; u misschien bekend als Zomergast of auteur van het boek De depressie-epidemie. Hierin bekritiseert ze het slordige gebruik van de term ‘depressie’ en verzet ze zich tegen het idee dat een pil uitkomst kan bieden voor de duistere kanten van het leven. Een maatschappij die het individu overvraagt, het waanbeeld van de ultieme maakbaarheid en een agressieve farmaceutische industrie maken de neerslachtigen onder ons nog neerslachtiger. Succes is een keuze, mislukking dus ook.

Dehue krijgt vanuit klinische hoek de kritiek dat ze voorbijgaat aan de effectiviteit van antidepressiva en de biologische factoren van deze aandoening. Ze pleit voor berusting en aanvaarding waar therapie zou kunnen helpen.

Wanneer somberheid depressie wordt, kunnen pillen en praten helpen, zei de leek. Ooit interviewde ik een cabaretier die tijdens zijn studententijd het zware, natte deken van depressie over zich heen geworpen kreeg.  Vijf jaar lang ging het licht bij hem uit. De medicijnen kwamen, hij studeerde af, en heeft nu een succesvolle tv-carrière.

Zestig jaar geleden was de kans groot geweest dat hij een zonderling was geworden.  Of erger. Dit is geen anekdotisch bewijs tegen Dehues stelling. Alleen een opmaat naar de vraag of na depressie ook andere psychische aandoening een democratisering zullen kennen. Laat de leek ze angsten noemen. U heeft ze. En anders de persoon die naast u zit.

meer lezen …

Omdat de Nederlandse actualiteit me momenteel gewoonweg degouteert en verveelt -algemene beschouwingen waarvan alleen onthouden wordt dat Geert Wilders retorisch vaardig is en een hoofddoekbelasting wil invoeren- deze week geen berichtgeving uit mijn tweede vaderland maar mijn derde: Groot-Brittannië.

In de hoofdstad van het Verenigd Koninkrijk zetelt een man die al even politiek bedreven en blond is als die Nederlands-Limburgse retor. De conservatieve burgemeester van Londen, Boris Johnson, heeft soms een dipje wat betreft flux de bouche. Klik hier voor Arnold Schwarzenegger die zich vrolijk maakt over BoJo’s spraakvaardigheid. Maar daar staat tegenover dat hij een natuurlijke blondineur is. (Laatst mocht een antropologe in de Groene Amsterdammer beweren dat het haar van Wilders ‘een politiek symptoom is dat ten onrechte niet serieus wordt genomen.’ Aaaargh, doe ik het weer.)

Voorbijgaand aan zijn politiek standpunten – Of had u een mening over hoe het verder moet met ’s werelds oudste metronet?- wil ik mijn bewondering uitspreken over dit burgemeesterlijke mengsel van kostschooljongen en sociale onaangepastheid. Toen hij in 2004 campagne voerde voor de Tories, zei hij ooit: ‘Voting Tory will cause your wife to have bigger breasts and increase your chances of owning a BMW M3′. Seksistisch, ongepast, schandelijk voorbijgaand aan de milieuvervuiling – zeker. Maar als Patrick Janssens of Freya Van den Bossche het ooit van hun lippen zouden laten vallen, ik vroeg gelijk een partijkaart aan.

BoJo en ik zijn ook vakgenoten. We schrijven allebei columns. Alleen word ik er veel beter voor betaald. Van mijn wekelijkse columns kan ik me te buiten gaan in kippenrestaurant KotKotKedei! (drank niet inbegrepen). De burgemeester verdient nauwelijks kippenvoer ermee. Op jaarbasis krijgt hij van de Daily Telegraph iets meer dan een magere kwart miljoen euro.  De kippenvoer-kwalificatie komt van hemzelf.

meer lezen …

The Diva Has Landed. Anouk is terug. Als de kappersschaar over mijn hoofd glijdt, hoor ik haar stem. ’s Nachts in de snackbar danst ze op het tv-scherm dat de wachtenden moet vermaken. De etalages van krantenwinkels, de rijen affiches op blinde muren reproduceren haar bestraffende blik in oneindig veelvoud. Ze vermaant de inwoners van dit land onder de zeespiegel. Ze wijst hen op hun halfslachtigheid.

Dat doet ze niet in woorden. Die zijn niet haar forte. Zegt ze zelf. ‘Als het allemaal maar een beetje lekker oppervlakkig blijft, joh. Zodra het dieper gaat, klap ik dicht. Nee, écht! Als je met mij hardcore wilt praten, komt er echt niks meer uit. Daar heb ik geen kaas van gegeten, heb ik de skills niet voor opgebouwd.’ (Vrij Nederland)

Dat doet ze ook niet door heel goede muziek te maken. Het is vrij standaard Nederrock waar wel meer bandjes een bestaan aan overhouden. Maar verder dan de beviltstifte kleedkamers van de jeugdhonk komen die zelden. Ze verkopen er geen miljoen platen mee, ze komen er niet niet mee in Ahoy. Of het Sportpaleis, wat dat betreft.

Het zijn ook niet Anouks teksten die ons wijzen op onze tekortkomingen. Goed, niet iedereen die omringd wordt door wat trommelvellen en snaarinstrumenten moet een Leonard Cohen of Lennard Nijgh zijn. Maar komaan:  ‘If roses are meant to be red/And violets to be blue/Why isn’t my heart meant for you’ of mijn persoonlijke favoriet:’Relationship lost on a stormy sea‘. Wat is het dan dat Anouk zo verheven boven alle Nederlandse zangeressen maakt?

meer lezen …

Deze week koningin Beatrix weer eens gezien. Als je in Leiden woont, komt dat wel vaker voor. De universiteit hier werd gesticht door Willem van Oranje en leverde de nodige gekroonde hoofden af. Zo ook de huidige, de vorige (Juliana) en de aankomende (Willem Alexander). Omdat dat ook maar gewone mensen zijn die toevallig in een gouden kooi wonen, gelden de normale regels van Academia dan ook niet.

Juliana werd bij haar afstuderen meteen eredoctor. Willem Alexander kreeg in Leiden de bijnaam Prins Pils wat er onder meer voor zorgde dat hij zijn Ford Scorpio de gracht inreed en dat zijn afstudeerthesis nog steeds achter slot en grendel ligt. En een paar jaar geleden kreeg Hare Majesteit ook een eredoctoraat omgehangen. Vanwege haar verdiensten voor de vrijheid. Of kapselkracht, ik ben het even kwijt.

Dat ereteken krijg je natuurlijk niet voor niets en dus wordt regelmatig een deel van de stad afgezet, schoongemaakt om een paar uur later volgepropt te worden met motoragenten, zwarte limo’s en mensen die tegen hun revers of manchetknopen fluisteren. Nu was het vanwege het Academiegebouw dat opgeknapt was. Ter ere van W. van Oranje hing er nu ook een plaquette aan de muur die onthuld moest.

De majesteit was gehuld in een mooi fuchsia ensemble die mij deed denken aan de minder majesteitelijke woorden die haar moeder Juliana ooit naar het hoofd kreeg, toen ze nog een meisje was: ‘Zeg Jula, wat heb jij toch een dikke benen.’ De toen-nog-prinses antwoordde: ‘Ja, dat weet ik, maar op die benen rust dan ook het hele Huis van Oranje.’ Een comeback zo gevat dat mocht Prins F/Philip hem ooit uiten, hij van mij gelijk de rijksappel krijgt toegeworpen.

meer lezen …

Nog even. Nog heel even. Een paar nachtjes maar en de culturele elite van Nederland doet het er zwijgen toe. Vanaf nu gaat aan tafel de aandacht uit naar het eten, op café wordt het noest doordrinken, op kantoorvloer hoor je alleen de pc-ventilator zoemen, Twitter- en Facebook-updates gaan gewoon weer over de rij aan de kassa en het bezoekje aan oma die steeds vaker vraagt waarom er zes vetergaatjes in elke schoen zitten.

Want aanstaande zondag is de laatste aflevering van Zomergasten, het avond- en nachtvullende programma van de VPRO. Wat ooit begon als ‘Goh, hoe zou de favoriete tv-avond van die goedgebekte politicus of spitante academica er nu eens uit zien?’ is verworden tot ‘Benieuwd waar ik me vanavond eens aan ga ergeren.’ Kop van Jut is per definitie de vragensteller. Of het nu Joost Zwagerman, Bas Heijne, Joris Luyendijk, Connie Palmen, Freek de Jonge die de interviewer van dienst is, ieder jaar -IEDER JAAR- zegt wel iemand ‘Ik kan echt geen avondlang naar de neus van die man kijken.’ Ja, ook bij Connie.

Andere varianten zijn: ‘Ik blijf het zeggen, Margriet is meer een journalist, geen interviewer.’/'Ischa Meijer, ja, als die een vraag stelde, dan luisterde je’./’Als het niet op zijn blaadje staat, stelt hij de vraag niet.’/'God, wat hebben ze nu weer gedaan met het decor?’/'Volgens mij liegt hij gewoon.’/'Ha, als dat echt de beste Stravinsky-uitvoering is die je kent.’ In een kamer zitten tijdens een Zomergasten-uitzending, betekent wachten tot iemand -pinda- en roséschuim op de bek- uitroept: ‘WAAROM? WAAROM? VRAAG EENS DOOR! NEUSBAVIAAN!’

Dit seizoen is Margriet van der Linden de schietschijf van dienst. Haar streng-gereformeerde achtergrond gecombineerd met hoofdredacteurschap van het feministische blad Opzij zorgt ervoor dat ze wel heel veel Nederlandse essentialia in zich heeft. Morde het VPROletariaat al wat sinds het begin van de serie, na het interview met actrice Carice van Houten heeft Van der Linden het helemaal verbrod.

meer lezen …

De scholen, de ramadan, het culturele en politieke seizoen. Ze zijn allemaal weer van start gegaan in het land van Oranje. En om te verhinderen dat iedereen maar een beetje bij de koffieautomaat staat te lummelen, is er gelijk een brandoefening gepland. Even de stress- en shockbestendigheid van wat maatschappelijke niveaus testen, dacht de God van Nederland. En hij schudde zijn grijze lokken en zorgde ervoor dat een hoogleraar ontslagen werd.

God houdt niet van homo’s tenzij in het woord homoniem. Daarom plantte hij net voor de islamitische vastenperiode een mediavuurzuil rond Tariq Ramadan, een islamoloog met een stevige academische trackrecord.  Ramadan, al eerder werkzaam in Oxford, was hoogleraar ‘Identiteit en Burgerschap’  aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit, een aanstelling betaald door de gemeente. Hij moest ook fungeren als bruggenbouwer (geen zoekterm bij de meeste jobsites) en organiseerde tientallen debatten waar zo’n 3000 mensen op afkwamen. Is dat veel, gooit dat pontons in het water? Ik weet het niet. Maar de gemeente wou segregatie tegengaan in de stad en deed dat met behulp van een wetenschapper die aanzien heeft in muselkringen. Dat valt te loven. Maar hey, je kent God. Het leek een uitgestoken hand naar de moslims maar het werd een muilpeer. Ramadan is ontslagen omdat hij presentator was van een programma dat medebetaald werd door de Iraanse overheid. Dat was de formele aanleiding. De werkelijke oorzaak is schaak willen spelen met voetbalregels. Oftewel staat en religie met elkaar vermengen.

meer lezen …

Het is begonnen. De minister-president heeft de Nederlandse ambassadeur ontboden. De etnische zuivering in Vlaanderen is begonnen – zie hier. Maak plek op het Martelarenplein, een nieuwe Tiendaagse Veldtocht komt eraan. Zoals voorspeld, worden de  huidige veldslagen om water en lucht gevoerd. De Schelde moet dieper en Nederland treuzelt.

Acties die nu nog ludiek lijken, zoals een boycot op mosselen, zijn niets anders dan de trommelaars die voor de kanonnen en musketten uitlopen. Kris Peeters doet zijn best om het volk in bedwang te houden maar het is boter aan de galg. Wie zijn geschiedenis kent, weet dat er niet zoiets bestaat als een ‘vermakelijk grensincident’. Ben ik even blij dat ik geen Belgische nummerplaat meer heb.

Doemroeper? Onheilsprofeet? Neenee, de Scheldecrisis zal sneller op de bodem van de diplomatie stuiten dan de baggerboten het slib kunnen opzuigen. Want de uitdieping wordt gestremd door een machtige factor: de milieulobby. Meer vrachtverkeer betekent volgens hen minder leven. En niemand zo koppig als een Nederlander die het woord voert voor organismen die de taal niet machtig zijn. Een voorbeeldje van hun hardhoofdigheid? Lees verder en u weet waarom u voorlopig maar beter schaaldieren en wiet kan gaan hamsteren.

meer lezen …

Een buste van Hugo Verriest, een glas-in-lood van Stijn Streuvels, een bas-reliëf van Albrecht Rodenbach, een pentekening van Ernest Claes. Draag je dat naar de kringloopwinkel? Een eikenhouten kast vol met Winkler Prins van Vlaanderen, Twintig eeuwen Vlaanderen, twee edities van de Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Flandria Nostra en kleinere, beduimelde cahiers die uit elkaar waaieren als je ze uit de schutting van hun dikingebonden plankgenoten trekt. Breng je dat naar de Slegte? Nu een jaar na opa ook oma geen gebruik meer zal maken van het huis komen er behalve praktische, nostalgische en sentimentele kwesties ook meer, tja, cultuurfilosofische dagboekvragen aan bod.

meer lezen …