Een originele gedachte is het niet, maar waar is het is wel: de Amerikaanse maatschappij is geobsedeerd door geweld en heroiek. Dat kun je afleiden uit het aantal gespecialiseerde maandbladen dat hier nog doorlopend verschijnt over militaire geschiedenis in het algemeen en de Amerikaanse Burgeroorlog en de Tweede Wereldoorlog in het bijzonder. (En opvallenderwijs niet over de Eerste Wereldoorlog of Vietnam …). Maar het blijkt ook uit de inrichting van de Mall en omgeving in Washington D.C. Nagenoeg alle monumenten hier zijn gewijd aan vermoorde leiders of oorlogen.
Dat geldt ook voor de foto die u boven deze blog ziet, gekozen door de Klara-redactie: het monument voor de gesneuvelden van de oorlog in Korea. Minder bekend dan het aangrijpende Vietnam Memorial en opvallend figuratief illustreren deze soldaten de centrale boodschap van dit monument: ‘Freedom is not free’.
Een heel bijzonder Mall-monument heeft maar onrechtstreeks met de oorlog te maken –  het uitgestrekte, indrukwekkende Memorial voor president Roosevelt.  Dat bestaat voornamelijk uit hele grote lappen tekst – historische uitspraken van de man die met zijn New Deal het land grondig hervormde en het mee naar de overwinning in WOII leidde. Want ook daar gelooft dit land heilig in: woorden en hoe ze de geschiedenis vormgeven. Er gaat geen dag voorbij of in een politieke toespraak wordt verwezen naar de grondwet en naar gedenkwaardige uitspraken van vroegere leiders. Ook achter de indrukwekkende zuilen van de Memorials voor de presidenten Lincoln en Jefferson hangen gigantische borden met alleen maar tekst: Lincolns beroemde toespraak in Gettysburg en bijna even klassieke citaten van Jefferson – allemaal woorden die veel Amerikaanse bezoekers kunnen meelippen.
Dit land is gebouwd op woorden en het wordt elke dag in die woorden heruitgevonden. Daarom ook is de Great American Novel een belangrijk genre en is de Grote Vlaamse Roman een stripverhaal. Er is geen betere plek voor een schrijver om te zijn dan Amerika. Ik schrijf hier dan wel een boek over Europa, maar bovenal schrijf ik er een over oorlog. Voor mijn generatiegenoten in Europa is oorlog een vaag concept, bekend van decoraties van grootvaders en films over Vietnam. Maar hier is het geen fictie. De heroiek is nog altijd moeilijk te begrijpen voor buitenstaanders en gezien de manier waarop Veterans hier worden behandeld is het zelfs ongeloofwaardig. Maar die memorials zijn indrukwekkende getuigenissen van de mythe waarin dit land gelooft en waarmee ze ons dag na dag opnieuw confronteert. Een geloof in woorden en een nog groter geloof in het uiteinde van een geweer.
Wie zoekt naar wat politieke hap-slik-weg-symboliek, moet deze dagen gaan flaneren op het ovaalvormige binnenplein van het Europese parlement aan de Brusselse Belliardstraat. Bij voorkeur, zoals ik deed, ’s ochtends op een weekenddag. Het helpt als Brussel zijn gewoonlijke Tuymansgrijze-jasje aan heeft.
Laatste reacties