Italië ziet er echt jarig uit dit jaar. Websites openen met een groen-wit-rode startpagina, patissiers hebben in hun etalage groene, witte en rode schuimpjes naast elkaar geschikt, de plaatselijke cementfabriek heeft zijn enorme grijze muur met een groen-wit-rode streep beschilderd, … Iedereen geeft een groen-wit-rood accent waar hij maar kan. Tenminste, zo is het daar waar ik kom.

In de krant lees ik intussen verhalen over de toestromende vluchtelingen in Lampedusa. Lampedusa is voor ons nog verder weg dan Brussel en op het platteland van Lombardije merk je eigenlijk niets van de problemen in het zuiden. Toch voel ik me dichtbij. Als ik hoor dat de autobanden van een Fransman worden kapot gestoken, terwijl de daders en nog wat solidaire voorbijgangers roepen ‘Trap het af, buitenlander’, dan komt de internationale politiek zelfs onrustwekkend dichtbij. Italië en Frankrijk zijn het niet eens over de opvang van vluchtelingen uit Noord-Afrika, dus worden autobanden van een auto met een Franse registratie in stukken gesneden.

Ik weet dat het leven gemakkelijker is als je geen kranten leest en niet over politiek praat. De zon schijnt heerlijk en de camelia’s staan in bloei en bedwelmen je met hun geur. We trekken enkele dagen naar de Podelta en vergapen ons aan reigers, fazanten, hazen, valken, …, zoveel wilde dieren die we gewoon vanuit onze auto kunnen zien, onderweg naar even zo vele kleine stadjes vol oogverblindende kunstschatten. Ravenna is wel het mooist en raakt mij persoonlijk, omdat ik de mozaïeken herken uit mijn cursus Byzantijnse kunst. Ja, ooit behoorde dit deel van Italië tot het Oost-Romeinse Rijk. Weer eens een detail dat je noties van geografie door elkaar schudt.

En terwijl onze kinderen zandkastelen bouwen aan de Italiaanse kant van de Adriatische kust, staar ik in de verte, de veerboten die naar de overkant varen achterna. Daar ben ik de laatste tijd nog het meest met mijn hoofd, want voor Strip Turnhout werk ik aan een publicatie over strips uit de Balkan. Een groot deel van de strips die ik de laatste tijd lees, zijn aangrijpende getuigenissen van de absurde waanzin die de Joegoslavische oorlogen van het einde van de twintigste eeuw zijn geweest.

Het meest beangstigend is te lezen hoe mensen de ene dag welwillende buren zijn, en de volgende dag met zwaar geschut tegenover elkaar staan. Zo snel kan het dus inderdaad gaan. Dus maar duimen dat morgen niet onze autobanden aan de beurt zijn, om over onze kinderen maar te zwijgen. Met een beetje pech kunnen we dan als tweetalig gezin ook al niet vluchten naar België. Maar zoals ik zei, de zon schijnt, de bloemen bloeien, mijn zoon oefent een menuetje van Boccherini op zijn viool, … Als we willen, leven we allemaal in het paradijs. Als we maar willen met zijn allen, en niet alleen.

Aanleidingen genoeg om Bart Moeyaert te interviewen: zijn nieuwe boek “De Melkweg” verschijnt héél binnenkort (er is al een fragment te horen op zijn website, met muziek van Dominik Scherrer erbij), voor Italië ligt de vertaling van zijn boek “Broere” (Fratelli) ovenwarm in de rekken én hij was weer eens genomineerd voor de Astrid Lindgren Memorial Award, één van de grootste internationale literaire prijzen. Elk jaar wordt die uitgereikt op de Bologna Children’s Book Fair.

Op die kinderboekenbeurs staan nog meer Vlaamse auteurs in de schijnwerpers dit jaar. Het Vlaams Fonds voor de Letteren maakt altijd enkele Engelse fiches over schrijvers en auteurs die internationaal potentieel hebben. Dit jaar zijn dat Klaas Verplancke, het schrijversduo Pat van Beirs en Jean-Claude van Rijckeghem, en Ingrid Godon.

Ingrid Godon is voor onze familie ook een vaste waarde in de boekenkast, sinds ik “De bus naar Hawaii” op de kop tikte bij De Slegte. Als je eenmaal haar tekenstijl kent, zie je haar overal. Nellie en Cezar zijn natuurlijk het bekendst. Haar nieuwe boek – bijna, bijna klaar – is een samenwerking met Toon Tellegen en staat nu al op mijn verlanglijstje. Met wat meer bruine tinten voor bevreemdende kinderportretten in potlood en gouache krijgt haar werk hier plots iets van Constant Permeke. lees meer …

De dag vóór Sint Valentijn zijn er overal in Italië manifestaties gepland. ‘Voor de waardigheid van iedereen, vrouw en man’ is de slogan.  Er zal betoogd worden tegen de banalisering van de vrouw als lustobject in de media. Eindelijk is het ook te veel voor de Italianen, zucht ik opgelucht.

lees meer …

Oudejaar in Berlijn is legendarisch. Ik heb het niet eens over de meer dan een miljoen feestvierders aan de Brandenburgse poort, maar over de unieke sfeer die in de hele stad hangt en de honderden mogelijkheden om de jaarwisseling in internationaal gezelschap tot een eerste hoogtepunt van het jaar te maken. Ik herinner me enkele mythische oudejaarsnachten toen we hier nog gewoon als toerist kwamen. Misschien zijn die nachten wel de reden waarom we hier nu wonen …

 Mülheim aan de Ruhr?

Maar omdat het leven altijd elders is, waren wij tijdens de nacht die van 2010 2011 maakte niet in Berlijn, maar in Mülheim. Meer zelfs, we waren er een week lang. Wij zijn fervente aanhangers van het concept huisruil. Je komt op de gekste plekken terecht. Plekken of stadsbuurten die nooit in je gedachten zouden opkomen als je een reis plant. Sinds we in Berlijn wonen, krijgen we werkelijk van overal aanbiedingen om te ruilen. Alleen al voor oudejaar konden we naar Texas, Zürich, Brussel, Brugge, Parijs, Barcelona en jawel, Mülheim. Toegegeven, we hadden zelf nogal wat bedenkingen bij die laatste optie. Maar omdat we die trip konden koppelen aan een al veel te lang uitgesteld familiebezoek en omdat het Ruhrgebied die laatste dagen van 2010 nog culturele hoofdstad van Europa was, sprongen we in het diepe. lees meer …

Dit jaar viert Italië zijn 150e verjaardag. Ja, het land is nog jonger dan België! Op 17 maart 2011 start het officiële feestprogramma in Torino, de eerste hoofdstad van het eengemaakte Italië. Nog een reden om dit voorjaar Torino te bezoeken …

Je hebt dus nog net de tijd om een boek als ‘Een geschiedenis van het moderne Italië’ van Jaap van Osta te lezen, zodat je je weg vindt in de voorgeschiedenis van Italië. Er zijn veel interessante geschiedenisboeken over Italië in al zijn aspecten, maar dit boek heeft als verdienste dat het een vlot leesbaar overzicht biedt. Na de verbrokkeling van het Romeinse Rijk en voor 1861 was er nooit een rijk dat het hele Italië verenigde zoals we dat nu kennen. Het gebied bleef al die tijd een mozaïek van onafhankelijke stadstaatjes, minikoninkrijkjes en bij andere grootmachten geannexeerde gebieden. Daardoor krijg je heel andere verhalen te horen als je in Torino, Venetië of Rome musea en monumenten bezoekt.
lees meer …

Het jaar 2010 zal dus de Italiaanse geschiedenis ingaan als een jaar waarin de premier van het ene schandaaltje naar het andere heeft kunnen swingen en er toch fluitend vanaf is gekomen. Zowel de senaat en het parlement hebben vorige week hun vertrouwen in hem bevestigd, hoewel een belangrijk deel van zijn partij zich heeft afgescheurd. De vertrouwensstemming werd voorafgegaan door betogingen – voor en tegen Berlusconi – en gevolgd door rellen. ‘Laat het zo zijn’, hoor ik een politiek commentator vermoeid zeggen op de radio, ‘maar dan heeft hij nu tenminste geen excuus meer om zijn taak niet uit te voeren. Nu moet hij er weer werk van maken.’ Berlusconi is vaker op feestjes dan op politieke vergaderingen, hebben journalisten van L’Espresso minutieus berekend, en de foto’s van een half slapende premier tijdens zo’n zeldzame vergadering zijn ronduit beschamend. ‘Echte studenten betogen niet, die zitten thuis te studeren’, zegt zo iemand dan als reactie op de betogingen.

lees meer …

De bisschop van Myra

De stress van onze kinderen is gaan liggen. Weken voor 6 december was het begonnen. Sinterklaas’ verjaardag wordt vooral in België en Nederland gevierd (Zou hij speciaal voor ons naar Berlijn komen?) én we hebben hier geen schoorsteen (Zou hij het dan ooit vinden?) Tweetalige brieven, een grote pijl op het venster en luide liedjes moesten hem de weg tonen. En het is gelukt. De Sint heeft een slee gebracht! En echte letterkoekjes! Niet alleen stress voor de kinderen, die Sint. Vorig jaar waren alle sleeën op een twee drie uitverkocht. En letterkoekjes blijken hier onvindbaar. Maar met Heilige Hulp is alles gelukt.

Nu is het alweer wachten op de kerstman, die het hier veel beter kent. Ik zal maar niet aan de kinderen vertellen dat het eigenlijk om één en dezelfde bisschop gaat. De Nederlanders namen Sinterklaas ooit mee naar New-York (toen nog Nieuw-Amsterdam). Hij werd als ‘Santa Claus’ weer over de oceaan geëxporteerd, waar hij vanuit Groot-Brittannië Europa veroverde. In sommige delen van Duitsland is hij nog niet helemaal doorgedrongen en daar brengt het ‘Christkind’ zelf de geschenken. lees meer …

Als er dezer dagen in het buitenland bericht wordt over Berlijn, gaat het vooral over de Hitlertentoonstelling in het “Deutsches Historisches Museum”. De Duitsers hebben zich de laatste jaren langzaam maar zeker verzoend met hun verleden door zich eindelijk zeer open met de geschiedenis bezig te houden. Af en toe is er in die verwerking een mijlpaal die overal ter wereld de voorpagina’s haalt. Enkele jaren was dat de film “Der Untergang”, waarin een ‘menselijke’ Hitler getoond werd.

Het bijzondere aan de tentoonstelling die nu in het historische museum loopt, is in de eerste plaats dat het antwoord op de eeuwige vraag ‘Hoe was het mogelijk dat Hitler zo lang zo uitgebreid gesteund werd?’ niet enkel bij Hitler en de politieke situatie op dat moment, maar vooral bij de gewone bevolking gezocht wordt. Hoewel ook in de tentoonstelling benadrukt wordt dat er geen eenduidige verklaringen zijn, ligt de nadruk vooral op de verregaande idolatrie van de toenmalige bevolking. De kneuterige, burgerlijke memorabilia zoals sigarenkistjes, lampionnen, portefeuilles, kwartetten of zelfs speelgoedhitlertjes zijn in dat opzicht ontluisterend. lees meer …

Het Salone del Gusto zit er weer op, de voedingsbeurs die om de twee jaar culinaire specialisten en amateur-fijnproevers naar Torino brengen. Maar er zijn nog honderden andere redenen om in elk seizoen van het jaar Torino te bezoeken. Zelf zou ik kiezen voor de vroege herfst of late lente, bij het perfecte terrasjesweer. Want de stad van Fiat is verder ook bekend voor het aangenaam aperitieven op terrasjes. En er zijn de prachtigste musea ter wereld die je stof geven tot napraten tijdens dat aperitieven.

Farao’s in de Povlakte

Om te beginnen is er het Egyptemuseum. Na het museum van Caïro is dat het grootste museum van oude Egyptische kunst ter wereld. Dat komt omdat de Torinese Bernardino Drovetti deelnam aan de Egypte-expeditie van Napoleon en nadien nog in Egypte bleef wonen als diplomaat. De koning van Savoie, die Torino als zetel had, kocht de enorme privé-collectie van Drovetti en legde zo de basis van het Torinese Egypte-museum. Als je het museum binnenstapt, lijkt het alsof je naar een andere tijd en plaats wordt geflitst. Er wordt maar een fractie van de eigenlijke collectie tentoongesteld, maar elk stuk dat je te zien krijgt is dan ook prachtig, gewoonweg betoverend. Ik herinner mij hoe ik ooit een maand door Egypte trok en zodanig vocht tegen de hitte en de beestjes die heel mijn lichaam in opstand deden komen dat ik niet altijd meer kon genieten van de zoveelste unieke tempel.

In dit museum voel ik me plots opnieuw in Thebe terechtkomen, maar dan in veel aangenamere omstandigheden. Na zoveel moois zou je de rest van de dag eigenlijk niets anders meer moeten doen, maar in Torino kan je niet niets doen. We ontdekken een niet speciaal in onze gids aangestipte kerk die zo prachtig blijkt te zijn dat we hem van onder tot boven bestuderen en er de meest geestige ex-voto’s in ontdekken die we ooit al gezien hebben (een soort stripverhalen van de wederwaardigheden van de gelovigen die hier de goddelijke interventie zijn komen afsmeken), we komen terecht in een buurtfeest met fanfare en majoretten in vol ornaat, we komen toevallig langs het museum van Oosterse kunst dat we deze keer niet zouden bezoeken, maar dan toch maar bezoeken omdat het speciaal voor ons die dag gratis is, en alles alles alles is even mooi …

Stap eens in een Star Wars film

Voor ’s avonds hadden we eigenlijk een concert moeten reserveren, maar het is altijd balen in Italië dat concerten pas om negen uur ’s avonds beginnen en dus nog minder kindvriendelijk zijn dan in België – we zijn nu eenmaal met onze kinderen op stap. Maar daardoor hebben we de volgende dag geluk: aangezien we vroeg uit de veren zijn, staan we een kwartier te vroeg voor de deuren van het filmmuseum. Als we enkele uren later verrukt het museum verlaten is de rij voor de deur al meer dan honderd meter lang en kunnen we alleen maar medelijden voelen voor de bezoekers die nog een uur of meer zullen moeten wachten om binnen te kunnen. Mensen komen niet alleen naar het museum voor de levendige tentoonstelling over films, die je de kans geeft om vanuit de meest onverwachte soort stoelen en zitmeubels (geassorteerd bij het soort film) te genieten van fragmenten uit filmklassiekers. Het gebouw zelf waarin het museum is ondergebracht is op zich al meer dan spectaculair. Eigenlijk werd het gebouwd in opdracht van een Joodse gemeenschap die een nieuwe synagoge wilde. Maar de architect ging zijn boekje te buiten, het gebouw nam ronduit megalomane proporties aan, en het prijskaartje dat erbij hoorde was ook niet meer te betalen door de betrokken gelovigen. Zo kwam het gebouw uiteindelijk in handen van de stad Torino en werd er tenslotte het filmmuseum in ondergebracht, maar je kan het ook gewoon bezoeken om met een glazen lift Roald Dahl waardig naar het dak van het gebouw te zoeven en er te genieten van een prachtig uitzicht over Torino (en over de Povlakte en de daarachter gelegen bergen) en een duizelingwekkend overzicht over de rond een grote vide opgehangen wandelgangen van het filmmuseum.

Het Manchester van Italië

Hier moeten we vaker naartoe komen, besluiten we als we wegrijden uit Torino. Het is de eerste Italiaanse stad waar we zo’n mooie mix van oud en nieuw hebben ontdekt en waar we de vitaliteit voelen van jong en creatief leven. Torino heeft zich ook wel moeten heruitvinden, want de industrie die de stad ooit rijk maakte is nu in zware crisis. Misschien kan je Torino vergelijken met Manchester, dat van industrieel kerkhof veranderd is in één van de hipste steden van Groot-Brittanië.

‘Dat is Berlijn’, zo heet de nieuwe reclamecampagne van de ‘Berliner Morgenpost’, een grote Berlijnse krant. Het is een leuke affichecampagne met bijhorende slogans als: “Berlijn, dat is: Als het harder klinkt, dan het bedoeld is” of “Berlijn, dat is: als een familie er niet moet uitzien als een familie.” Ter gelegenheid van de marathon werd de campagne uitgebreid met een extra slogan: “Berlijn, dat is: 40 000 mensen die op hun sportschoenen de toerist uithangen.”

lees meer …