Deze week koningin Beatrix weer eens gezien. Als je in Leiden woont, komt dat wel vaker voor. De universiteit hier werd gesticht door Willem van Oranje en leverde de nodige gekroonde hoofden af. Zo ook de huidige, de vorige (Juliana) en de aankomende (Willem Alexander). Omdat dat ook maar gewone mensen zijn die toevallig in een gouden kooi wonen, gelden de normale regels van Academia dan ook niet.

Juliana werd bij haar afstuderen meteen eredoctor. Willem Alexander kreeg in Leiden de bijnaam Prins Pils wat er onder meer voor zorgde dat hij zijn Ford Scorpio de gracht inreed en dat zijn afstudeerthesis nog steeds achter slot en grendel ligt. En een paar jaar geleden kreeg Hare Majesteit ook een eredoctoraat omgehangen. Vanwege haar verdiensten voor de vrijheid. Of kapselkracht, ik ben het even kwijt.

Dat ereteken krijg je natuurlijk niet voor niets en dus wordt regelmatig een deel van de stad afgezet, schoongemaakt om een paar uur later volgepropt te worden met motoragenten, zwarte limo’s en mensen die tegen hun revers of manchetknopen fluisteren. Nu was het vanwege het Academiegebouw dat opgeknapt was. Ter ere van W. van Oranje hing er nu ook een plaquette aan de muur die onthuld moest.

De majesteit was gehuld in een mooi fuchsia ensemble die mij deed denken aan de minder majesteitelijke woorden die haar moeder Juliana ooit naar het hoofd kreeg, toen ze nog een meisje was: ‘Zeg Jula, wat heb jij toch een dikke benen.’ De toen-nog-prinses antwoordde: ‘Ja, dat weet ik, maar op die benen rust dan ook het hele Huis van Oranje.’ Een comeback zo gevat dat mocht Prins F/Philip hem ooit uiten, hij van mij gelijk de rijksappel krijgt toegeworpen.

lees meer …

Nog even. Nog heel even. Een paar nachtjes maar en de culturele elite van Nederland doet het er zwijgen toe. Vanaf nu gaat aan tafel de aandacht uit naar het eten, op café wordt het noest doordrinken, op kantoorvloer hoor je alleen de pc-ventilator zoemen, Twitter- en Facebook-updates gaan gewoon weer over de rij aan de kassa en het bezoekje aan oma die steeds vaker vraagt waarom er zes vetergaatjes in elke schoen zitten.

Want aanstaande zondag is de laatste aflevering van Zomergasten, het avond- en nachtvullende programma van de VPRO. Wat ooit begon als ‘Goh, hoe zou de favoriete tv-avond van die goedgebekte politicus of spitante academica er nu eens uit zien?’ is verworden tot ‘Benieuwd waar ik me vanavond eens aan ga ergeren.’ Kop van Jut is per definitie de vragensteller. Of het nu Joost Zwagerman, Bas Heijne, Joris Luyendijk, Connie Palmen, Freek de Jonge die de interviewer van dienst is, ieder jaar -IEDER JAAR- zegt wel iemand ‘Ik kan echt geen avondlang naar de neus van die man kijken.’ Ja, ook bij Connie.

Andere varianten zijn: ‘Ik blijf het zeggen, Margriet is meer een journalist, geen interviewer.’/'Ischa Meijer, ja, als die een vraag stelde, dan luisterde je’./’Als het niet op zijn blaadje staat, stelt hij de vraag niet.’/'God, wat hebben ze nu weer gedaan met het decor?’/'Volgens mij liegt hij gewoon.’/'Ha, als dat echt de beste Stravinsky-uitvoering is die je kent.’ In een kamer zitten tijdens een Zomergasten-uitzending, betekent wachten tot iemand -pinda- en roséschuim op de bek- uitroept: ‘WAAROM? WAAROM? VRAAG EENS DOOR! NEUSBAVIAAN!’

Dit seizoen is Margriet van der Linden de schietschijf van dienst. Haar streng-gereformeerde achtergrond gecombineerd met hoofdredacteurschap van het feministische blad Opzij zorgt ervoor dat ze wel heel veel Nederlandse essentialia in zich heeft. Morde het VPROletariaat al wat sinds het begin van de serie, na het interview met actrice Carice van Houten heeft Van der Linden het helemaal verbrod.

lees meer …

De scholen, de ramadan, het culturele en politieke seizoen. Ze zijn allemaal weer van start gegaan in het land van Oranje. En om te verhinderen dat iedereen maar een beetje bij de koffieautomaat staat te lummelen, is er gelijk een brandoefening gepland. Even de stress- en shockbestendigheid van wat maatschappelijke niveaus testen, dacht de God van Nederland. En hij schudde zijn grijze lokken en zorgde ervoor dat een hoogleraar ontslagen werd.

God houdt niet van homo’s tenzij in het woord homoniem. Daarom plantte hij net voor de islamitische vastenperiode een mediavuurzuil rond Tariq Ramadan, een islamoloog met een stevige academische trackrecord.  Ramadan, al eerder werkzaam in Oxford, was hoogleraar ‘Identiteit en Burgerschap’  aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit, een aanstelling betaald door de gemeente. Hij moest ook fungeren als bruggenbouwer (geen zoekterm bij de meeste jobsites) en organiseerde tientallen debatten waar zo’n 3000 mensen op afkwamen. Is dat veel, gooit dat pontons in het water? Ik weet het niet. Maar de gemeente wou segregatie tegengaan in de stad en deed dat met behulp van een wetenschapper die aanzien heeft in muselkringen. Dat valt te loven. Maar hey, je kent God. Het leek een uitgestoken hand naar de moslims maar het werd een muilpeer. Ramadan is ontslagen omdat hij presentator was van een programma dat medebetaald werd door de Iraanse overheid. Dat was de formele aanleiding. De werkelijke oorzaak is schaak willen spelen met voetbalregels. Oftewel staat en religie met elkaar vermengen.

lees meer …

Het is begonnen. De minister-president heeft de Nederlandse ambassadeur ontboden. De etnische zuivering in Vlaanderen is begonnen – zie hier. Maak plek op het Martelarenplein, een nieuwe Tiendaagse Veldtocht komt eraan. Zoals voorspeld, worden de  huidige veldslagen om water en lucht gevoerd. De Schelde moet dieper en Nederland treuzelt.

Acties die nu nog ludiek lijken, zoals een boycot op mosselen, zijn niets anders dan de trommelaars die voor de kanonnen en musketten uitlopen. Kris Peeters doet zijn best om het volk in bedwang te houden maar het is boter aan de galg. Wie zijn geschiedenis kent, weet dat er niet zoiets bestaat als een ‘vermakelijk grensincident’. Ben ik even blij dat ik geen Belgische nummerplaat meer heb.

Doemroeper? Onheilsprofeet? Neenee, de Scheldecrisis zal sneller op de bodem van de diplomatie stuiten dan de baggerboten het slib kunnen opzuigen. Want de uitdieping wordt gestremd door een machtige factor: de milieulobby. Meer vrachtverkeer betekent volgens hen minder leven. En niemand zo koppig als een Nederlander die het woord voert voor organismen die de taal niet machtig zijn. Een voorbeeldje van hun hardhoofdigheid? Lees verder en u weet waarom u voorlopig maar beter schaaldieren en wiet kan gaan hamsteren.

lees meer …

Een buste van Hugo Verriest, een glas-in-lood van Stijn Streuvels, een bas-reliëf van Albrecht Rodenbach, een pentekening van Ernest Claes. Draag je dat naar de kringloopwinkel? Een eikenhouten kast vol met Winkler Prins van Vlaanderen, Twintig eeuwen Vlaanderen, twee edities van de Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Flandria Nostra en kleinere, beduimelde cahiers die uit elkaar waaieren als je ze uit de schutting van hun dikingebonden plankgenoten trekt. Breng je dat naar de Slegte? Nu een jaar na opa ook oma geen gebruik meer zal maken van het huis komen er behalve praktische, nostalgische en sentimentele kwesties ook meer, tja, cultuurfilosofische dagboekvragen aan bod.

lees meer …

Portret met garnaalkroket. Fotograaf Stephan Vanfleteren draait de kijker de rug toe. In zijn open handen ligt het lekkerste wat zich frituren laat. Actrice Hilde van Mieghem is naakt en kust een aardbei. Couturier Dries van Noten kruist de armen boven een bijbels brood.

Beelden uit een fotoboek dat dit najaar verschijnt bij uitgeverij Ludion. De Spaanse fotografe Isabel Miquel Arques legde tientallen Belgische culturele iconen vast in combinatie met voedsel. Niet de traditionele vermenging die we kennen van de eeuwenoude keukenstukken waarbij een overvloed van wild en fruit frivoliteit of vluchtigheid wil uitdrukken. Niet de al vaker herhaalde hedendaagse versie daarvan (zie hier). Een juxtapose die tegelijkertijd bevreemdend als zinnelijk is. Een fotoboek waar je eindelijk eens zo’n kookboekstandaard voor wil kopen.

Het is de eerste keer dat ik een geslaagde placering van voedsel zie in een cultuurvorm die niet proza is. Want na opeten is erover lezen het meest genotvolle wat je met leeftocht kunt doen. lees meer …

Zodra de succesprogramma’s van de Nederlandse tv in zomerslaap gaan, worden ze actueel. Dan wordt namelijk bekend hoeveel de presentatoren verdienen. Zoals schrijver Pol Hoste ooit opmerkte: voor schrijvers en kunstenaars heet dat subsidie, voor mensen die teksten kunnen voorlezen van een scherm, heet dat salaris. Zodra Pauw en Witteman de talk of the day worden, vertoeven ze in het buitenland. Allicht om te voorkomen dat ze zichzelf moeten gaan interviewen.

En dat salaris is niet mis. Kent u dat voortdobberende programma van Rik Felderhof? Twee bekende koppen mogen een weekje in Zuid-Frankrijk van het leven gaan genieten in ruil voor wat jeugdfoto’s en wat ‘Ik heb altijd in mezelf geloofd’-tips. Ik zou betalen om in dat programma te mogen rondsloffen. Die vriendelijke meneer met die hoed gaf onlangs toe dat hij daarvoor zeshonderdduizend euro per jaar voor krijgt. ‘En dat voor een parttime baan!’ waren zijn woorden. Daarnaast vangt hij nog het nodige als producent. Zijn eerlijkheid zorgde ervoor dat hij kop van jut is bij de openbare omroep. En dat ik nog liever hem als mijn oom wil hebben.

Paul de Leeuw, Matthijs van Nieuwkerk, Antoinette Hertsenberg en bijna al die andere koppen die u ziet als u ooit voorbij Vitaya raakt, ze verdienen tussen de twee- en zeshonderdduizend euro per jaar. Patrick Lodiers, hoofd van belletjetrek-zender BNN, – u misschien bekend als die guitige presentator van het improv-programma De Lama’s- verdient boven de 300.000 en krijgt daarnaast natuurlijk merchandise-inkomsten van dat grollenshowtje. Over kwajongensstreken gesproken. O ja, niet alleen de talking faces worden goed betaald. Een directeur van een kleine omroepstichting verdient al snel 1.100 euro per dag. En waarom?

lees meer …

Coffeeshop Het Ballonnetje, vaste leverancier van dichter en wietambassadeur Simon Vinkenoog. Het Amsterdamse rookcafeetje, gelegen tussen dierentuin Artis en de mooiste plek van Europa, zou zo als promotiemodel ter legalisering van marihuana kunnen dienen. Gemoedelijke sfeer, een paar rustige rokers ver gevorderd in jaren des onderscheids, een burgerlijk terrasje, prima cappuccino’s. Ook hier geldt een rookverbod en dus werd een aparte gebruikersruimte ingericht. Maar moeilijk doen, daar zijn coffeeshops niet van.

Nee, lang blijven hangen, daar deed Vinkenoog meestal niet aan, vertelt een medewerker die al twintig jaar in het vak zit. Soms eens een praatje met een kennis. Af en toe kwam Edith, zijn vrouw, het voorraadje opdoen. ‘Hij moet één van de oudste blowers zijn van Nederland zijn geweest,’ zegt de man terwijl hij een vijftiger (in leeftijd, niet poëticaal gezien) een grammetje verkoopt.

‘En dus, het levende bewijs dat blowen een niet al te grote aanslag op je gezondheid vormt,’ dring ik aan in de hoop op wat onvervalste wietpropaganda te stuiten. De man glimlacht weer: ‘Nou, dat roken niet al te gezond is, daar zijn we toch al een tijdje achter. Ja, Winston Churchill is er oud mee geworden…’. Nee, op Groen Vrij! heeft de meneer van Het Ballonnetje niet gestemd. Hij moet zelfs even nadenken over de naam van de partij die naar cannabislegalisatie streefde en waar Vinkenoog lijstduwer van was.

Samen met partnerzaak Rusland is deze coffeeshop een van de oudste van Amsterdam. Niet iedere wietafspanning in Nederland is vergelijkbaar met dit equivalent van het buurtwinkeltje. Aan de grenzen vormen zich files voor de afhaalloketten. In sommige zaken heb je constant het vermoeden dat ze iets uit je auto aan het stelen zijn, zelfs al ben je met de fiets gekomen. Deze maand bleek uit een commissieonderzoek dat het gedoogbeleid zowel mislukt als een succes is. Mislukt, want er is nooit nagedacht over hoe een verkooppunt er uit moest zien, de bevoorrading geschiedt nog steeds op illegale wijze, de kwaliteit van het consumptieartikel wordt niet getest door de overheid. Een succes, want de meerderheid van de rokers kan probleemloos en eenvoudig aan zijn genotsmiddel komen. En de utopische visie van Vinkenoog? Mama Marie Juana als geestverruiming, internautische avontuur?

lees meer …

Wie de tram neemt naar het Amsterdamse Leidseplein wordt op de halte geattendeerd door een vriendelijke computerstem die de naam omroept. Sinds een paar maanden voegt een wat ziellozere Engelse stem daar aan toe: ‘Entertainment area‘. Een Amerikaan voor me: ‘You will be entertained. You will get drunk, you will hail a cab, you will be murdered.‘  Er lachten een stuk of vijf mensen.

Op het Leidseplein kon je gisterochtend vier agenten te voet, twee te paard en één op de motor zien. Ook was er nog een geüniformiseerde calamiteitenwagen, een pantserwagen en twee gewone politiewagens.* Op weg naar het Amsterdamse vertierhart was ik al vier wagens van de oproerpolitie tegengekomen.

Zondagochtend was op dit plein, op de taxistandplaats tussen de stadsschouwburg en poptempel Paradiso een man de dood in geslagen door een taxichauffeur. Nu is Amsterdam een grote stad met de bijhorende gruwelijke statistieken. Maar de blauwe overaanwezigheid maakt zelfs voor de toerist zonneklaar dat er meer aan de hand was dan een tragisch voorval.

Sinds de liberalisering van de Amsterdamse taximarkt is een taxi nemen op het Leidseplein of het Centraal Station niets minder dan een ramp. De komst van de zogenaamde ‘vrije rijders’ creëerde bendevorming, een agressieve sfeer, het weigeren van ritten onder de dertig euro, seksuele intimidatie en diens meer. Voor een keer is het woord ‘maffia’ niet een wanhopige uiting van sensatiezucht. Lonely Planet schreef het al langer: Amsterdamse taxi’s behoren tot de duurste van Europa, chauffeurs kennen nauwelijks Nederlands of Engels, laat staan de weg.

Het doorbreken van het Amsterdamse monopolie op lijzige mannetjes in naar zweet ruikende Mercedessen zorgde eind jaren negentig al voor het nodige geweld. Een taxi-oorlog (verboekt en verfilmd ondertussen) brak uit, inclusief geweld, brandstichting en bedreiging. Na jarenlange bemiddeling door de overheid werd -na wat overgangsmaatregelen- de markt vrijgegeven. De ellende begon meteen goed.

lees meer …

Jajaja, Nederlanders zijn onbeschofte horken, dat vindt zowat iedereen. Maar zoals één van de commenters hier ooit opmerkte, die houding is vaak genoeg te prefereren boven de ’sorry dat ik besta’-onderdanigheid van het meer vale slag Vlaming. En natuurlijk is het lachen dat uit enquêtes blijkt dat Nederlanders er een hekel aan hebben landgenoten te ontmoeten op reis. Maar hier wil ik het hebben over een type dat zelfs binnen de oranje landsgrenzen op weerzin en/of medelijden kan rekenen.

Nu de terrassen vol zijn gelopen – en dan bedoel ik niet alleen met het soort mannen dat bij + 12 graden hun auto wast in een leren zwembroek- is een subspecies van de Hollandicus Kustmekloticus uit zijn winterslaap ontwaakt. Let op,  dit wakker worden heeft geen verhoogde staat van activiteit met zich meegebracht. We hebben het hier over een zeer schuw dier dat allergisch is aan de blikken en opgestoken handen. Deze ondersoort is genoegzaam bekend onder zijn roepnaam: ober.

lees meer …