-John Dowie-

Bijna anderhalf jaar geleden begon ik deze blog over het leven in Nederland. Ik opende met een citaat van Voltaire. Hij was hier verliefd geworden, genoot van de vrijheid en noemde het een aards paradijs. En nu citeer ik de Britse moppentapper Dowie. Natuurlijk was het een Nederlander die me op dit liedje wees. Natuurlijk vinden de inwoners van het Lage Land het heerlijk om het te horen. En ik ook. Zo Nederlands ben ik na al die jaren verblijf hier.

Zo Nederlands ben ik al dat ik me steeds vaker betrap op klagen over dit land. En dat terwijl ik jarenlang mijn logeerland heb verdedigd tegen Vlamingen. Maar vooral tegenover de collectief azijnzeikende Nederlanders die actualiteitenprogramma’s, weblogs, columns, kroeggesprekken, parlementen en pamfletten volpissen met gezanik over hoe slecht het allemaal niet gesteld is met dit land dat me ooit zo progressief en zelfbewust aan deed. Vol vuur prees ik de Nederlandse cultuur, de vlotte interactie, de can do-mentaliteit, de iets bredere denkramen, hun zelfbeeld dat niet volledig leek te bestaan uit het besmuikt weglachen van je eigen tekortkomingen. Maar dat stamt allemaal uit een tijd dat het spraakmakende deel van de Nederlandse samenleving bestond uit schrijvers, visionairen en wetenschappers. Nu wordt er hoofdzakelijk gesproken over en door rechtse populisten.

‘Rot dan op naar je eigen land,’ hoor ik mezelf denken nu ik dit typ. Zo Nederlands ben ik al dat ik dat soort gedachten toelaat. Een kwart van de bevolking wil hier weg. Soms denk ik al hun verhalen gehoord te hebben. De onderzoekster die nauwelijks betaald krijgt en voortdurend moet vrezen voor haar baan. De schrijver die het hier bloedeloos saai vond. De boer die armer en armer werd. De pensionado voor wie het weer te slecht was en de straten te onveilig. De ondernemer die zichzelf het leven onmogelijk ziet gemaakt.

Zo Nederlands ben ik al dat ik me soms betrap op het ongegeneerd uitventen van onvrede, ongenoegen, onkunde en onbehouwenheid omdat het godverdomme jouw leven is, jouw straat waar je teringveel belasting voor betaalt, jouw kutdag die verkloot is door die onbenullen van het openbaar vervoer met hun wagons volgestouwd met zichzelf doofbellende en mp3- ende randdebielen, jouw vrienden die gevloerd worden door burn-outs op hun dertigste omdat ze zich zelf het schompes werken om crèche en huis te kunnen veroorloven. En waarom zeur en klaag ik dan recht je gezicht in en vergal ik ook jouw dag? Waarom? Waarom? OMDAT IK NU EENMAAL ZO BEN.

Zo Nederlands ben ik al dat ik niet zo wil zijn. Want ik hou nog steeds van de conversation starters die je om de oren vliegen, ik bewonder het gemak waarmee de hiërarchie met voeten wordt getreden, ik geniet van de onomwonden lof en kritiek, ik drink graag in de hippe cafés van Amsterdam, de bruine van Leiden en de gastvrije van Groningen. Ik loop graag langs de chique grachten van Utrecht en op de van mensen ontdane stranden van Zeeland. Ik kies met genoegen uit de twaalf soorten sambal in de supermarkt, eet glanzend van het kinnenvet een broodje haring, rookworst, pom, bapao (bakpao mag ook, beste Vlamingen), warm vlees of bakkeljauw. Ik waardeer de politiek die niet verlamd wordt door mierengeneuk over oud zeer en die tenminste nog eens een poging doet om een groot idee in te zetten te midden van het gehannes met agenda’s. Ik wens veel taalgroepen soortgelijke boekhandels, antiquariaten en uitgevers toe als de Nederlandse. Zo Nederlands ben ik al dat ik het moeilijk zou vinden die facetten en eigenschappen te missen.

Dit is mijn laatste blog over Nederland. Elders op deze site begin ik een praktijk als boekendokter waarbij ik romans en ander drukwerk voorschrijf als placebo voor de pijn van het zijn. Echt beter wordt u er niet van. Tenzij u er in gelooft.

Bedankt dat u wilde lezen wat ik te zeggen had over dit land waar ik al meer dan een decennium in woon. Dit land dat steeds meer aan doet als een beslapen bed dat nog ruikt naar je kersverse ex. Je gunt jezelf nog wat speling. Maar wasdag komt.

‘Nee, ik ben niet tegen iedere vorm van censuur. Ik geloof dat in naam van het vrije woord evenveel misdaden worden begaan als door het beteugelen ervan. Ik geloof dat er censuur moet zijn.’

En dat van een man die ooit een gevangenisstraf van vier maanden boven het hoofd had hangen wegens wat bloot in een toneelstuk. Wie zei het bovenstaande? Hugo Claus. In 1968 werd Claus veroordeeld tot vier maanden gevangenisstraf zonder uitstel en 10.000 Belgische frank boete. Het Hof van Beroep handhaaft later de veroordeling, alleen wordt de gevangenisstraf omgezet in een voorwaardelijke. Waarom werd Papa Claus veroordeeld? Omdat hij tijdens zijn toneelstuk Masscheroen, de Heilige Drievuldigheid opvoert als drie naakte mannen en daarmee de goede zeden had geschonden.

Dit soort citaten worden vaak afgedaan als een witz van de immer schertsende en ongrijpbare duivelskunstenaar die Claus was. Jaja. Nooit begrepen waarom de moeilijke of duistere kanten van een schrijver met de mantel der liefde toegedekt moet worden. Alsof Claus zijn hele leven een knipogende opa was die wel eens wat murmelde over spleetjes. Wolkers-volgelingen kunnen er ook wat van. Waarom zou Claus dit gezegd hebben?

Allicht omdat hij verstandig genoeg was om te weten dat er al heel veel ongeschreven censuurregels bestaan. Over het algemeen schelden we elkaar niet de huid vol bij een politiek debat. Er komen weinig fascisten aan bod bij straatinterviews. In het parlement zal je waarschijnlijk spreektijd worden ontnomen, als je in de P-taal praat. We vragen aan Bart de Wever niet hoe vaak hij masturbeert. Beleefdheid, verstandige besteding van zendtijd, goede zeden… Zeker, maar het zijn ook mechanismen die ervoor zorgen dat bepaalde uitingen geen toegang vinden tot het debat. Laten we dat voor het gemak censuur light noemen.

Nu Geert Wilders voor de rechter moet verschijnen om daar in een showproces voor eigen gelederen te gaan worstelen met de grenzen van de vrijheid van meningsuiting, hoor je weer de oude roep dat die vrijheid eigenlijk ongelimiteerd zou moeten zijn. Nou, vooruit op tv zeggen: ‘Ga vanavond allemaal langs bij meneer Goudrenet in de Grannystraat nummer 7 en sla hem tot moes’  dat kan niet. Maar zeggen: ‘Laten we alle mensen die geloven in de Heilige Appeltaart deporteren‘, dat zou toch moeten kunnen.

Het achterliggende idee is dat mensen met marginale, abjecte of gevaarlijke ideeën (extremisten, fundamentalisten) die vrijelijk moeten kunnen uiten zodat hun ideeën op de marktplaats van de vrijheid van meningsuiting gaan concurreren met andere ideeën. Uiteindelijk zal het idee dat de meeste aanhangers kent, triomferen. De overheid moet alleen zorgen dat iedereen vrij toegang heeft tot die markt. Voor de rest moest ze zwijgen.

Kijk naar de voedselbevoorrading, zeggen de voorstanders. Eten is onze eerste levensbehoefte maar de overheid zaait geen graan en bakt geen brood voor ons. Ze stelt wat regels zodat je geen salmonellavergiftiging krijgt.  Ze legt de wegen aan maar ze regelt niet de distributie. Dat kun je met een gerust aan de vrije markt overlaten. Trek deze vergelijking door met de marktplaats van ideeën en je kunt er donder op zeggen dat ons geestelijk voedsel al snel het equivalent van de Big Mac zal zijn.

En wat is daarop tegen? Veel, maar daar mag ieder individu zelf achter komen wanneer hij, puffend onder zijn eigen ideologische suikerziekte en obesitas, zichzelf probeert te betasten terwijl hij zelfmoord overweegt. En ik kan niet geloven dat die mensen die nu protesteren voor die Amsterdamse rechtbank het dolletjes gaan vinden als de overheid de vrijheid van meningsuiting van bepaalde imams gaat garanderen. Of dat er daarna een vruchtbare uitwisseling van ideeën gaat ontstaan. Maar hey, dat is ook maar een mening.

Deze week werden in Nederland veel woorden geproduceerd. Een commissie moest nagaan hoe in 2003 Nederland betrokken raakte bij de invasie van Irak. Balkenende wilde een commissie. Dat betekent dat er niets onder ede werd gezegd. De interviews werden opgenomen maar na verwerking gewist. Conclusie van het onderzoek: als je alles volgens de regels zou doen, was er (te) weinig aanleiding om Irak binnen te vallen. Naast pacifisme was dat precies het argument van de tegenstanders van de oorlog. Wat is er nu veranderd?

Het getuigt van eerlijkheid dat Balkenende het mogelijk heeft gemaakt dat zijn tegenstanders gelijk hebben gekregen. Maar nog voor hij ook maar het aantal pagina’s geteld kon hebben,wuifde hij de kritiek weg. Een kabinetscrisis dreigde heel even omdat coalitiepartner PvdA dat wegwuiven nogal ongepast vond.

Nu ja, dreigen… Met een trappelende Geert Wilders die steigert in de peilingen, wilde niemand een einde maken aan het verdoemde regeringshuwelijk. Als voorstander van de Verelendung had ik een vechtscheiding met een afschuwelijke rechts-populistische pathetic rebound fuck misschien wel verkozen boven dit onvruchtbare, haatdragende voortmodderen.

Wat heeft de woordenlawine die verleden week gaan schuiven is, teweeg gebracht?  Zullen er nu veel minder mensen op de partij van Balkenende gaan stemmen? Onwaarschijnlijk. Was er in 2003 (of ooit) een coalitie mogelijk geweest die de Amerikanen niet had gesteund? Alleen in theorie. Want het is natuurlijk voorstelbaar dat de meerderheid koos voor een partij die niet mee was gelopen met Bush’ militaire expansiepolitiek. Dat is alleen niet gebeurd. En sinds de Tweede Wereldoorlog was de Nederlandse overheid overwegend trans-Atlantisch te noemen wat buitenlandbeleid aangaat.

Een bijzonder stuk glanzend erts in de woordenlawine was een sonnet van gestolde toorn van de Dichter des Vaderlands. Hij las het voor in een tv-programma waarop de interviewer even wees op de Palestijnse achtergrond van de schrijver. Ter verduidelijking? Ter nuancering? Ter ontwapening? Datzelfde gedicht staat nu reacties te vergaren op een poëzieweblog waar gelinkt werd naar een artikel dat vragen stelt bij de technische kant van het sonnet. Ter …?

Alleen fundamentalisten willen grote sprongen voorwaarts en drastische omwentelingen. Democratie bestaat uit kleine stapjes. Maar ook met kleine stapjes bereik je uiteindelijk een afgrond.

Tussen het dankgebed en de koude kip in gelei, verklapte de voormalige missionaris en dorpsherder dat hij soms de absolutie verleende zonder enig idee te hebben van het mispeuterde. Met mijn pas gewonnen plastic machinegeweer maaide ik wat gangsters van het buffet en verbrijzelde en passant mijn lelieblanke kinderziel.

Een paar jaar later werden we tijdens de vasten  naar de schoolkapel gesluist. Het wachten was het ergste.

Na een kort misje waar door zenuwen niets van bleef hangen, moesten we een voor een naar de houten biechtstoel achterin de kleine gebedsruimte. Het zonderiool was gigantisch in verhouding met de rest van het zaaltje. De verwerking van het kwaad heeft blijkbaar zijn machinerie nodig. Dat zorgde er ook voor dat de knielende zondaar met zijn hielen tegen de leuning van een stoel op de achterste rij terechtkwam. Reve zei het ooit: ‘Het is heus niet allemaal pracht en praal in Gods Koninkrijk.’ Nee, soms is het aanpoten.

Sommige mensen die later in de hemel terecht zullen komen, schaamden zich niet en spraken op normale toon tegen de schaduw achter het rooster. Zo leerde ik dat Birger zijn moeder ooit een schop had verkocht. David had dan weer vieze dingen gedaan met het postzegelboek van zijn broer. En ja, Sylvia, lullig dat je een goudvis kreeg in plaats van de hamster maar dat had het beestje nu ook weer niet verdiend.

Niets leek me afschuwelijker dan biechten tegen de man die altijd de meest idiote remedies had tegen wijnvlekken tijdens het kermismaal. Hoewel ik toen nog een godsbesef had en geleerd had dat de pastoor slechts een blikje was met een touwtje in dat rechtstreeks leidde naar Gods Blikje,vertrouwde ik het zaakje niet. Na me naar achteren gewrongen te hebben – zorgvuldig oplettend dat ik geen statieschilderijen de muur af wurmde -knielde ik in het bankje.

Toen kwam Satan op mijn schouder zitten. Ik herinnerde me het auditieve gebrek van de pastoor en bewoog geluidloos mijn lippen in het halfduister. Na wat mondgegesticuleer wapperde een zalvende hand aan de andere kant van het scherm, en ik was weer vrij. Ik zou meneer Torfs er op moeten naslaan om te weten of ik kerkwettelijk vergeven was, maar ik kon in ieder geval weer terug naar mijn stoeltje. En de bijbel om er verder te lezen in het Hooglied. De truc heeft het tien jaar gedaan. God en biechtverplichting verdwenen.

Of niet? Toen ik medio mijn twenties ‘iets ergs’ had gedaan, voelde ik me bijzonder schuldig. Het was niet illegaal, er vielen geen doden, je zou er ook kunnen over opscheppen maar het druiste in tegen veel waar ik voor stond. Een therapeut, een vriend… Ze hadden er niets mee te maken. Ik zocht en vond een katholieke priester in de kerk waar ik elke dag langs kwam. Ik draaide het telefoonnummer, een mannenstem antwoordde meteen en… weer spreidde Satan zijn zwarte vleugels en smoorde mijn stem. THX JHWH.

Het waren de beste jaren, het waren de slechtste jaren,
het was het tijdperk van kennis, het was het tijdperk van idiotie,
het was de era van de fundamentalisten, het was de era van de atheïsten,
het was het seizoen van de eeuwig schijnende beeldschermen, het was het seizoen van de vierentwintiguurstoegang tot kinderporno,
het was de lente zonder geschiedenis, het was de winter van een nieuwe oorlog,
we leefden voor altijd, we stierven steeds sneller,
we leefden in het Aards Paradijs, we plunderden het land waar het ooit lag,
we leefden in een wereld die zo welvarend was dat de levensverwachting voor het eerst in de geschiedenis afnam door luxeproblemen, we leefden in een wereld die zo arm was dat pubers in hun eigen armen gingen kerven,
we leefden in een epoche dat principes een persoonlijke zaak werden, we leefden in een epoche dat onze persoonlijke moraal, neergepend op een chocoladewikkel, onze richtlijn werd voor het verlaten en vermoorden van mensen,
we leefden in relaties waarin niets meer opgepot moest worden, we leefden in relaties waarin eerlijkheid een afschuwelijk bevel werd,
we leefden in een tijd dat de aarde genoeg voedsel produceerde voor het voeden van twaalf miljard mensen, we leefden in een tijd dat soldaten in Afghanistan schoensmeer op brood smeerden om high te worden,
we konden klaarkomen zonder schuldgevoelens, we gingen naar de seksuoloog op ons twintigste,
we maakten ons zorgen om wereldrampen die uitbleven, we woonden in landen die binnenkort onder water staan,
we gingen naar feestjes die we ons niet meer herinneren, we gingen naar begrafenissen van mensen die nooit weggingen,
we leerden dat iets doen beter is dan wachten tot het beter wordt, we leerden dat veel gedaan werd dat beter vermeden had kunnen worden,
we hadden het leven in onze eigen handen, we werden kapotgemaakt door het toeval.
Kortom, het leek zo weinig op alle andere decennia dat het de geschiedenisboeken in zal gaan als de nieuwe Vertigo Years. Er gebeurde zo weinig van belang dat er geen naam voor verzonnen zal worden. In ieder geval, uw blogger drinkt erop. En wenst u veel toe. En ziet u graag. Echt waar.

De gigantische veerboot die naar gefrituurde snacks rook, geselde zeehonden uit de Noordzee. De eilandjongens wisten verbazend snel contact te leggen met import-leeftijdgenoten. De donkere nachten en schaarse cafés maakten je waarschijnlijk behendig en weinig kieskeurig. Aangemoedigd door de ontluikende kruisbestuivingen besloot ik een blondine aan te spreken. Ze zat al een uur naar buiten te staren. Haar ogen lagen diep en droevig. Ik bood haar een kop koffie aan. Ze schrok, sloeg af en op de vlucht. Letterlijk, ze holde het dek af. Even was ik bang dat we een springer aan boord hadden. Had ik als vastelander een gruwelijke culturele faux pas begaan? Ik checkte mijn gulp. Fatsoenlijk dichtgeknoopt. Dat kon het niet zijn.

Bij het aan wal gaan zag ik haar niet meer. Ik volgde een paar dagen het regionale nieuws maar er kwam geen prachtig doch ontzield lichaam bovendrijven. Ondertussen waren de stranden witbesneeuwd en verlaten, de zee als rollend graniet. Ik ging op de top van een duin staan, zag het wolkendek op me afdeinzen, voelde iets nietzscheaans. Ik had zin in dure beloftes maar kon niets verzinnen. ’s Nachts hoorde je alleen het dichtklappen van vossenvallen. Een invasieve exoot die hier niets te zoeken had.

In een café zat een eilander die heel hard zijn best gedaan om er als een eilander uit te zien. Rubberen laarzen, een witte zeehondensnor als twee bollen wol op zijn roodbeaderde wangen geplakt. Hij bood mij iets plaatselijks aan. Uit antropologische overwegingen zei ik ja.

Misschien sijpelden mijn zorgen naar buiten maar de man begon te praten over de dood op het eiland. Hoewel het eiland nog geen 1200 inwoners telt, is het van allerlei soort bedrijven voorzien. Behalve een begrafenisondernemer. Er is wel een commissie voor de overledenen. Wanneer een eilander heengaat, wordt de commissie op de hoogte gesteld die regelingen treft. Iedere gesneefde krijgt een rouwstoet door de hoofdstraat. Fietsers moeten dan afstappen, winkeliers wordt gevraagd geen waar buiten te stallen en de lichten te doven. Vooral die donkere etalages ontroerden me. Je gaat niet met afgeprijsde krakelingen leuren als het enige van waarde verloren is gegaan.

Op de boot terug sprak ik uit voorzorg niemand aan. Ik was ook wat misselijk van de kruidenbitter van de dag ervoor. Misschien had ik er ook gewoon niets te zoeken.

Afbeelding: Het schild van Vlieland

Nu vinden veel Nederlanders het zonde dat al die tijd die naar ontlasten gaat, zo nutteloos besteed wordt. We leven maar één keer en weken, misschien wel maanden van ons korte aardse verblijf, gaan op aan patatten afgieten en bruine truien breien. Daarom wordt op vele wc’s de innerlijke mens niet alleen ontlast maar ook nog eens gevormd.

Eens trof ik een wc bij een Russische immigrant die volgehangen was met Stalins, noeste fabrieksarbeiders, leesbevorderingspropaganda en een stuk of wat staatsieportretten van Poetin. Zijn koude beulsogen gaven me kippenvel op mijn billen. Zoals vaak bij Russen werd het niet duidelijk of deze installatie haat of liefde moest uitstralen.

Een studentenhuis had een tv en uitgebreide collectie pornodvd’s ter beschikking. Hey, je bent toch al in die regionen actief. Bij een fotograaf verloor ik bijna mijn bewustzijn omdat ik mijn voeten op de randen van een walmend fixeerbad moest plaatsen tijdens de daad. Om bij zinnen te blijven, probeerde ik de opgeprikte National Press Photographers Association Code of Ethics uit mijn hoofd te leren. Bij een wat stillere oud-collega kon ik me lang onledig houden met schaakproblemen.

Op bezoek bij gelovige mensen werd mijn wc-bezoek een poging tot hersenspoeling. De tegels waren verdwenen onder de creationistische folders. Mijn keutels namen de vormen aan van de leugenachtige embryo’s waarmee de evolutionisten al eeuwenlang de gelovigen een rad voor ogen voor draaien. Zelfs mijn plasbuis begon zich schuldig te voelen. Ik heb het niet nagevraagd maar ik vermoed dat ze heel weinig niet-gelovigen over de vloer kregen. Waarom zouden ze dan elke godganse morgen, avond en ander retireermomentje weer bevestigd willen zien wat ze voor heilig aannemen?

In de Gouden Eeuw deden de protestanten in Nederland een schrobdwang en reinheidscultus op als een soort combinatie van etaleren van rijkdom en soberheid inéén, aldus Simon Schama. Allicht voelt een bepaald type Nederlander zich toch een beetje schuldig als hij of zij daar maar zit lichaam te wezen op de porseleinen troon. De gorigheid moet dan bestreden met het hogere. Mutatis mutandis trok ik maar niet door bij de Darwin-haters.

Dus zette mijn groottante wekelijks de zoldervloer in de was. Het kopen van een kip voor het zondagse middagmaal was een taak die de helft van de week in beslag nam. Ze nam het stof af dat tussen de dakpannen lag. Elke avond ging ze afgepeigerd naar bed. Niemand vroeg haar ooit wat ze deed. De angst dat die vraag ooit gesteld zou worden, volstond om decennia te vullen met het schrobben van stoepen en dakgoten.

In een andere tijd en plaats studeerde ik literatuurwetenschap. Hoewel ik niet leef in 1950 en mijn omgeving geen dorp is waar de pastoor wekelijks vraagt of er nog kinderen komen, vreesde ik bij de aanvang van mijn studie dezelfde vraag als mijn groottante.  Of aangepaste varianten als: ‘Waarom lees je dan geen Kluun?’ en ‘Wat kun je daar later mee worden?’Om die vragen te kunnen beantwoorden, ging ik werken voor een tekstbureau, interviewde ik Jomanda en de Kluuns van rond de eeuwwisseling. Ik schreef stukjes, dat was wat ik deed. Af en toe volgde ik een vak bij literatuurwetenschap.

Studiegenoten verdwenen of kregen hun bul. Ze gingen werken in het bedrijfsleven, het onderwijs, de administratie, de journalistiek, het buitenland, de horeca, de wetenschap en de ambtenarij. Ze kregen kinderen. Ze verdienden behoorlijk, bovenmodaal, aanzienlijk bovenmodaal en slecht. Statisch gezien zullen er zeker werklozen bij zitten maar die ken ik niet.

Met ieder afstudeerfeestje dat niet het mijne was, verdampte de angst voor de vragen over mijn toekomst.Als ik iets leerde van literatuurwetenschap, was dat het onzinnig, decadent en zelfs beledigend is het discours dat mijn groottante onderdrukte te vergelijken met de ongemakken die het marktdenken meebrengt voor de postpuberale alfa-student. En dat de vragen die niemand ooit stelt, de meest verneukeratieve zijn.

Welke vragen beheersen nu mijn leven. Misschien wel: ‘Wat nu?’. Quid nunc? Zou niet slecht staanin een familieschild. Twee gekruiste bezems erbij.

Blijkbaar wek ik zo’n aaibare indruk dat potentiële versierders merken dat er totaal geen lichamelijke spanning zit tussen mijn avondpartner en mijzelf. Dat moet wel duiden op een langdurige relatie. Mevrouw fake vriendin kan zich dan fijn de rest van de avond wijden aan  netwerken, zichzelf voortstuwen in de vaart der volkeren of bezopen worden. Maar hey, er zijn meestal hapjes.

Het feestje in kwestie was iets cultureels. Niet iets met toegangskaartjes en een pauze, nee, het was meer socio-cultureel. De gemeente had het georganiseerd. Nu ja, een cultureel-etnische vereniging die ooit door de gemeente in het leven was geroepen en met subsidie in stand was gehouden, moest fuseren met een andere cultureel-etnische vereniging omdat ze beide jaren geld hadden gekregen maar er toch niet in geslaagd waren alle integratieproblemen in Nederland op te lossen. Bovendien waren ze ook nooit hun belofte nagekomen dat ze zouden regelen dat elke ochtend blonde elfjes frambozensap op je lippen komen druppelen om je wakker te maken.

Neenee, er moesten dingen veranderen. Gemeentemensen sloegen met hun vuist op tafel, de ondersteunende ambtenaren hoopten tevergeefs dat alles voorbij zou waaien en drie jaar later was de fusie een feit. En oh, wat zat de leut er goed in die avond.

Mevrouw fake vriendin was allang blij dat ze als vers afgestudeerde antropologe een job had kunnen vinden. Zij moest de fusie begeleiden. Dat betekende aanvankelijk middagen van vergaderen in rokerige, tl-verlichte lokalen. De middagen werden avonden en nachten. De vergaderingen werden ruzies, omerta, gewapende vredes. Vriendinlief verdroeg de blikken, snauwen en scheldpartijen. Evenals de ritsen aan sms’jes van getrouwde mannen.

De dansvloer van de rokerige, tl-verlichte feestzaal  was leeg. De tussenliggende tegels verdeelden de etnische groepen langs vroegere verenigingslijnen. Ik stond middenin, bij de hapjestafel. Die avond werd ik zo op mijn schouders geramd dat ik vreesde voor mijn sleutelbeenderen.

Er was muziek, toespraakjes, mannen die gingen huilen toen ze vertelden over hun partizanentijd, foto’s van mannen die in de verte staarden tegen een achtergrond van steigerende paarden, foto’s die overigens al snel verwijderd werden toen een handgemeen dreigde, discussies over waar een bepaald hapje vandaan kwam. De tijd had een looprek die avond.

De intense ongemakkelijkheid verbaasde me niet. Stel dat ik in Chili opeens naar de Belgisch-Russische vereniging moet om daar met bollo-smitto een samowaar te winnen.  Of ter ere van 11 juli een koud buffet geserveerd kreeg met sake. De Vlaamse Leeuw in het Frans. Nu zou ik allicht niet snel te vinden zijn bij een club waarin fijne houtsnedes van Jan Breydel bediscussieerd worden en de gedichten van Gezelle op muziek worden gezet. Niet dat daar veel op tegen is maar het is op zijn minst gedateerd te noemen. En die indruk maakte het hele culturele van deze melting pot-avond. Het was niet de cultuur van het land van herkomst dat hier gecelebreerd werd. Het was de cultuur uit het land van hun ouders, hun grootouders zelfs.

Voor haar deur kuste mevrouw vriendin me op de wang. Het was al laat, mijn wollen jas zoog vol met regen. Ik sprong op mijn Batavus, trapte tegen de wind in naar het café en bestelde een Poperings Hommelbier.

U zit op de Klara-site, dan maakt het waarschijnlijk dat deze muziek niet door het huis schalt als zoonlief een goed rapport heeft gekregen of als u een soundtrack zoekt voor die altijd spannende momenten tussen dessert en coïtus.

Dit in tegenstelling tot de mensen die hier zo van genieten dat er geen Hollands straatfeest of werkdagafsluiting voorbij kan gaan of er moet geluisterd worden naar dit genre van gehaktstaafteksten gespietst op stampvoetende beats. Hun oprechte vreugde is zo overweldigend dat ze willen dat die overslaat op de hele stad. Het is dan ook uit mensenliefde dat de muziek zo hard staat dat het bier uit het plastic trilt en glazen ogen breken in hun kas.

Dit bastaardkindje van dance en Nederlandstalige smartlap brengt op haast organische wijze de vraag naar voren: ‘Wat zou de Zuid-Afrikaanse schrijver en Nobelprijswinnaar  J.M. Coetzee hier nou van vinden?’

In zijn roman/essaybundel Dagboek van een slecht jaar treffen we het antwoord aan: ‘Muziek drukt gevoel uit, dat wil zeggen, geeft vorm en onderdak aan gevoel, niet in ruimte maar in tijd. In zoverre muziek een geschiedenis heeft die meer is dan een geschiedenis van de ontwikkeling van haar vorm, moeten ook onze gevoelens een geschiedenis hebben.’

Hij geeft een paar voorbeelden; zo wil de Romantiek een verloren gegane staat van vervoerdheid terugwinnen, Barok wil de mensen verder doen ontwikkelen dat het aan zwaartekracht gebonden klompje vlees, de Afrikaanse slavenmuziek ging zo met ritme aan de slag om het eigen lichaam terug te veroveren. Muziek als opslagplaats van gevoelens. Wat dan te maken van de dance die medio jaren negentig de bonkende clubs verliet, gemeengoed werd, en ‘Een bossie rode rozen’ deed geboren worden?

Stel even dat Coetzee gelijk heeft. Dat het bonkende ritme van rock-’n-roll de lust deed toenemen in een lichamelijk bevroren cultuur. No future in een wereld van Koude Oorlog en werkloosheid? PUNK! En dan het heden; waarom laten we ons zo graag wegvoeren op uitdijende klanktapijten van beats en bleeps? De Nobelprijswinnaar zou waarschijnlijk zeggen dat het consumentisme niet gebaat is bij veel variatie. Het geluid van de pneumatische hamer en de lopende band hebben onze ziel gevormd. Als we meegesleept willen worden, onze zorgen en de werkweek willen wegdansen, dan kan dat alleen maar op het geluid van de werkweek. Want maandag -de xtc nog knisperend achter onze ogen- moeten we er wel weer staan.

Ok, voor cultuurpessimisme is het altijd goed toeven bij mensen die boeken schrijven. Maar neem nu bovenstaand liedje. Je zou ook kunnen betogen dat mensen rechttoe rechtaan lol willen hebben en dat ze heel graag verliefd worden en elkaar onversneden graag zien en waarom daar moeilijk over doen? Een bossie, een bossie rode rozen, ik hou van je, blijf bij me. Zo bekeken is deze dreunende smartlap een uiting van een onversneden drang naar ideale liefde. Utopieën hebben als gemeenschappelijk kenmerk dat ze verlangen en vervulling op elkaar weten af te stemmen. Hoofdzakelijk door het leven te vereenvoudigen. Wat is er eenvoudiger dan de dreun? Het geluid dat we als mens als eerste horen.

Bon, ik probeer ook maar de goede kant in te zien van het huwelijksjubileum dat nu al weekend voortduurt bij mijn buren. O, kent u deze al?