‘Een [...] collectieve eigenschap die het Nederlandse meisje wordt toegedicht betreft haar uiterlijk schoon. Men hoort daar verschillend over oordelen, maar er is een duidelijke tussen-mening die men als vriendelijk en welwillend zou kunnen omschrijven, en waarin vooral de bewondering voor de eenvoud der Hollandse vrouwen een belangrijke rol speelt.  Niet als mooi of lelijk schijnen onze meisjes het eerst aan vreemden op te vallen, maar als onbevangen, niet-geraffineerd, onopgesmukt of eindelijk positiever uitgedrukt: als ‘natuurlijk’.’

‘[...] dat de Nederlandse vrouw, om maar één voorbeeld te noemen, breder en desnoods ‘plomper’ gebouwd lijkt dan de Franse of Italiaanse, zou men veilig in verband kunnen brengen met de omstandigheid dat zij drie kwart van een jaar op straat of op het land tegen een straffe wind moet optornen waarvan zelfs onze bomen scheef zijn gegroeid.’

Uit de inleiding van Meisjes van Nederland. De foto’s zijn van Emile van Moerkerken, de inleiding van Jan Blokker (1927), een toonbeeld van columnistische degelijkheid. Het boekje verscheen in 1959 en dat is, aldus de inleider, het laatste moment in de geschiedenis dat zo’n archief aangelegd kan worden. Vlak voor de jaren zestig aanbreken, kan nog zoiets als ‘typisch Nederlands’ onderkend worden. Daarna zal al rad Hollywood, de Max Factor-industrie en de steeds snellere mobiliteit der volkeren ervoor zorgen dat aan de Hollandse genen, gewoontes en garderobe nog maar weinig Bataafs kleeft.

Als Vlaamse mannen over Nederlandse vrouwen praten, komt dat plompe ook nogal eens naar voren. Toen Hugo Claus stierf, verscheen ondermeer deze foto:

Te zien zijn de Vlaming die nooit de Nobelprijs won en de Nederlandse actrice Elly Overzier. Iemand schreef in een zekere krant dat we hier met een bijzondere vrouw te maken hebben waar Claus duidelijk van onder de invloed is. Maar verkijk u niet op haar verleidelijke operahandschoenen en katachtige blik. Deze vrouw beschikt over een stevig stel benen waardoor ze niet uit het lood valt te slaan. Een degelijk postuur waaraan Claus zich kon optrekken en die hem behoedde voor zweverij. Dat soort gelul, inderdaad. Daarom heb ik geen moeite gedaan de auteur te onthouden.

Natuurlijk bestaat de Nederlandse vrouw ondertussen uit lichaamsdelen die van over de hele wereld komen. En de meisjes wier voorouders al eeuwen in de polder wonen? Wel, het schijnt nog steeds zo te zijn dat Nederland gemiddeld de langste inwoners heeft ter wereld. Dus waar Vlamingen en Blokker ‘plompheid’ zeggen, bedoelen ze eigenlijk groot.

Als je afgaat op de geschriften van semi-professioneel vrouwenafschuimer Jan Cremer, zijn gigantische vrouwen bijzonder aantrekkelijk. Hoewel. Hij heeft het zelden over vrouwen. Meer over een soort geografische verschijnsels louter bestaande uit bergen en spelonken. Deinende heuvelruggen die overgaan in zompige mergelgrotten. Sommige mensen hebben nu eenmaal meer met geologie dan anatomie. Misschien is het aardrijkskundige penisnijd.

Lezer, u komt bedrogen uit. Als u aan het einde van deze tekst bent gekomen, heeft u waarschijnlijk doorgelezen in de hoop dat  ik mijn eigen taxonomie van de Nederlandse vrouw zou vrijgeven. En dat dan liefst in vergelijking met een paar andere nationaliteiten. Het spijt me, over een dergelijke typologie beschik ik niet. Al moet ik u wel bekennen dat mijn oprechte verwerping van clichés en mijn afkeer van het labelen van mensen soms wat geschroeid wordt door een klein nostalgisch waakvlammetje. Bij dat povere licht lees ik dan vergeelde fotoboekjes en gedateerde romans.

Wanneer de persvrijheid wordt aangevallen -of het nu door een waanbeeld is of een arrestatie van een journalist, dan klinkt al snel dat journalistiek een voorwaarde is voor democratie. Dat is al altijd zo geweest. En de geschiedenis leert ons… laarzenvet… en dus… afluisterpraktijken … muren…uiteindelijk… hakenkruizen…

Alleen, dat is niet altijd zo geweest. Dit schrijven Henk Blanken en Mark Deuze, respectievelijk journalist en mediawetenschapper:

‘Journalisten die zich [...] nog steeds beroepen op het beschavingsideaal van de journalistiek als bouwsteen van de moderne democratie, maken zich schuldig aan wat de historici Erik Hobsbawn en Terence Ranger the invention of tradition noemen. De journalistiek is geen eerbiedwaardige professie geworden door een cruciale rol te vervullen in de groei naar volwassenheid van de democratische natiestaat, die professionalisering heeft veel meer te maken met de voortdurende commercialisering van het beroep. De waarden en normen van de journalistiek – waarheidsvinding, objectiviteit, ethiek – ontstonden uit een behoefte van uitgevers, omroepbedrijven en adverteerders om een zo groot mogelijk publiek te bereiken. Hoe groter dat publiek, hoe groter de inkomsten. Een journalistiek die zich beroept op een kritische en democratische traditie, ‘autoproduceert’ haar eigen geschiedenis om de eigen, zorgvuldig geprivilegieerde positie te beschermen.’  ( uit het hun boek PopUp. De botsing tussen oude en nieuwe media- 2007)

meer lezen …

‘Zo dik en hard dat ze maar blijft kreunen’, ‘Re: ze is nat en klaar’, ‘Tart de grenzen met een groter orgaan’, nee, het is zijn niet de subject lines van uw spammap. Het zijn de hoofdstuktitels van de erotische roman Genade. Een debuutroman van iemand die zich verschuilt achter de naam Tina Weemoed. De uitgever prijst deze auteur aan als iemand die ’seks voor het eerst vanuit vrouwelijk perspectief beschrijft’. Je voelt al meteen – sorry – nattigheid. Want erotiek voor en door vrouwen, is al langer onder ons. Melissa P., Pauline Réage, Irene González Frei, Lydia Rood, godbetert. En natuurlijk moeder Nin.

Anaïs Nin begon met het roosgevingerde werk op aanvraag van een anonieme verzamelaar. Maar het was hem allemaal niet ranzig genoeg. Nin -leest iemand nog haar ‘reguliere’ romans?- ging stug door met het weven van haar literaire netkousen. Haar verhalen getuigen van verlangens, niet van ejaculatie. Gelukkig want een onomatopee volstaat voor die laatste handeling. Zet u vooral in de comments welke.

Ondanks de hoofdstuktitels van Genade is het geen werk in de trant van Ontucht in de kostschool of De pizzajongen kwam te vroeg. De lezer krijgt een tranche de vie van een libidineuze veertigster in Amsterdam. Manlief wordt flink bedrogen maar dat staat een goed gezinsleven niet in de weg. Hoogtepunten zijn de erotische herinneringen aan een incestueuze oom en een leraar met de hands on-aanpak. En wat is de roman toch heerlijk Nederlands. Dat betekent dat er na een rencontre nog even naar warenhuis de Bijenkorf gefietst moet om een kaascroissant. Hoewel de goedgeschreven seksscènes je niet om de oren vliegen in de Nederlandstalige literatuur, is dat niet de reden waarom de roman boven de boekenzee is getild. Neenee, er komen namelijk bekende mensen in voor. Echte.

meer lezen …

‘Do you have any electronic devices on you?’
‘Nee.’
‘What is the purpose of your visit?’
‘Ik kom het Milosevic-proces verslaan.’
‘No laptop?’
‘Nee. Wacht, ik heb een opname-apparaatje.’
‘(zucht). I ask you again, do you have any electronic devices on you?’
‘Wel, een opname-apparaatje dus.’
‘Move along, sir.’

Hoewel haar accent geen twijfel liet bestaan over haar Nederlandse nationaliteit, verkoos de agente het Engels vol te houden. Ik neem aan dat haar linguïstische stugheid net als haar uniform het haar makkelijker zou maken als ze me zou moeten neerknuppelen. Zou ze ook ‘Freeze!’ roepen als ik vuurwapengevaarlijk werd?

Het Milosevic-proces was al twee jaar gaande. Het persbureau waar ik voor werkte, was het enige Nederlandse medium dat nog de moeite nam om verslag te doen van iedere millimeter aan bloederige geschiedenis die werd blootgelegd. De juridische precisie begon in te dikken tot archeologische traagheid. Het recht moest zijn gang hebben. Het recht kreeg een labyrint.

In het Haagse museumkwartier forensde een gepantserde colonne tussen gevangenis en Joegoslavië-tribunaal. Milosevic, die er niet als een monster uitzag, zat bij zijn eigen rechtszaak als een bloemist bij de veiling. Wachtend tot er een kansje langs komt. Omdat hij het vredestribunaal niet erkende, had hij geen advocaat. Een griffier stond hem bij. Met de makke neerbuigendheid van een sommelier die een cola uit de kelder haalt. Een dikke glazen wand scheidde het Hof van journalisten en schoolreisjes.

meer lezen …

Herfst in het land, mensen. Wat Rilke, iemand? Wel ja.

 ‘Wer jetzt kein Haus hat, baut sich keines mehr.

Wer jetzt allein ist, wird es lange bleiben,

wird wachen, lesen, lange Briefe schreiben

und wird in den Alleen hin und her

unruhig wandern, wenn die Blätter treiben.’

Inderdaad, zijn klassieker Herbsttag,  want als de huizen weer naar verwarming gaan ruiken en de zon later dan ons opstaat, dan voelen de eenzamen hun bed weer groeien. Jezelf op een zomers terras wijsmaken dat je niemand nodig hebt, is makkelijk. Maar eens je de laatste mug tegen de muur geplet hebt, hoor je ’s nachts oorverdovend je bloed ruisen. Gelukkig zoemt je laptop harder. Dat je ogen gaan tranen van te lang naar het scherm turen, maakt niet uit. Dat deden ze toch al. En bovendien kun je naast het bekijken van filmpjes van hondjes met hoedjes op, ook gelijk aan het internetdaten.

meer lezen …

Amsterdam behoort tot de duurste parkeerplaatsen ter wereld. Ik had mijn betaalchip dan ook flink opgeladen. Onnodig, want dit was de eerste dag van de week, de dag dat God begon met de wereld te scheppen, pardon, te scheiden. Tweeduizend en een klets jaar geleden, werd een iets te overactieve jeugdbewegingleider geboren. Met als concreet gevolg dat ik geen parkeergeld moest betalen. Een snipper bewijs voor die vreemde, soms doorsijpelende, soms alles overstromende kracht van ideeën. Een auto-ongeluk later bracht de trein me een soortgelijk voorbeeld. meer lezen …

Ik ben een vooringenomen kwast. Ik ga af op bekende namen, heb een voorkeur voor zekerheden.

Of ik een tentoonstelling wou openen in Gent.  De naam van de kunstenaar zei me weinig. Sinds ik een schilder opvoerde in mijn debuut, krijg ik wel meer van dat soort verzoeken. Gent lag ver, een interview in Antwerpen eerder die dag sloot wel heel nauw aan bij de vernissage. De grens oversteken verdubbelt het aantal kilometers wanneer ik tegen iets op zie.

Een lafhartige poging het interview wat eerder te laten plaatsvinden, mislukte. De schilder in kwestie, Sven Verhaeghe, had ik te lang in het ongewisse gelaten. De uitnodigingen met mijn naam erop waren al gedrukt. Ik was er niet.  Zal wel, dacht ik. Al even halfhartig beloofde ik de galerie eens te bezoeken. Komt wel, dacht ik. Of niet. Ik vergat het. De mail kwam in het geheugenlaatje met ‘opdrachten die geen geld opleveren’, een heel diep laatje.

Een vriendin in Gent bracht me daar. Een paar uur te vroeg. Op en neer lopend tussen de Vooruit en de Gentse rosse buurt (vergeeft u mij de symboliek; ik moest gewoon de auto kwijt),kwam ik in de Zuidstationstraat terecht. Ik twijfelde. Je moest aanbellen om binnen te komen. Ik liep door, at een broodje. Hoe lang ik ook deed over mijn veganistische martino; er was nog steeds veel tijd over. Ik zuchtte, belde aan bij de galerie. Binnen dacht ik:  ‘Wat ben ik toch een vooringenomen kwast. Nee, klootzak, vooringenomen klootzak, dat is de term.’

meer lezen …

‘Zoals een scheve tand niet meer mag, zo geldt dat voor een scheve karaktertrek.’ Dat schrijft de Trudy Dehue, hoogleraar wetenschapstheorie; u misschien bekend als Zomergast of auteur van het boek De depressie-epidemie. Hierin bekritiseert ze het slordige gebruik van de term ‘depressie’ en verzet ze zich tegen het idee dat een pil uitkomst kan bieden voor de duistere kanten van het leven. Een maatschappij die het individu overvraagt, het waanbeeld van de ultieme maakbaarheid en een agressieve farmaceutische industrie maken de neerslachtigen onder ons nog neerslachtiger. Succes is een keuze, mislukking dus ook.

Dehue krijgt vanuit klinische hoek de kritiek dat ze voorbijgaat aan de effectiviteit van antidepressiva en de biologische factoren van deze aandoening. Ze pleit voor berusting en aanvaarding waar therapie zou kunnen helpen.

Wanneer somberheid depressie wordt, kunnen pillen en praten helpen, zei de leek. Ooit interviewde ik een cabaretier die tijdens zijn studententijd het zware, natte deken van depressie over zich heen geworpen kreeg.  Vijf jaar lang ging het licht bij hem uit. De medicijnen kwamen, hij studeerde af, en heeft nu een succesvolle tv-carrière.

Zestig jaar geleden was de kans groot geweest dat hij een zonderling was geworden.  Of erger. Dit is geen anekdotisch bewijs tegen Dehues stelling. Alleen een opmaat naar de vraag of na depressie ook andere psychische aandoening een democratisering zullen kennen. Laat de leek ze angsten noemen. U heeft ze. En anders de persoon die naast u zit.

meer lezen …

Omdat de Nederlandse actualiteit me momenteel gewoonweg degouteert en verveelt -algemene beschouwingen waarvan alleen onthouden wordt dat Geert Wilders retorisch vaardig is en een hoofddoekbelasting wil invoeren- deze week geen berichtgeving uit mijn tweede vaderland maar mijn derde: Groot-Brittannië.

In de hoofdstad van het Verenigd Koninkrijk zetelt een man die al even politiek bedreven en blond is als die Nederlands-Limburgse retor. De conservatieve burgemeester van Londen, Boris Johnson, heeft soms een dipje wat betreft flux de bouche. Klik hier voor Arnold Schwarzenegger die zich vrolijk maakt over BoJo’s spraakvaardigheid. Maar daar staat tegenover dat hij een natuurlijke blondineur is. (Laatst mocht een antropologe in de Groene Amsterdammer beweren dat het haar van Wilders ‘een politiek symptoom is dat ten onrechte niet serieus wordt genomen.’ Aaaargh, doe ik het weer.)

Voorbijgaand aan zijn politiek standpunten – Of had u een mening over hoe het verder moet met ’s werelds oudste metronet?- wil ik mijn bewondering uitspreken over dit burgemeesterlijke mengsel van kostschooljongen en sociale onaangepastheid. Toen hij in 2004 campagne voerde voor de Tories, zei hij ooit: ‘Voting Tory will cause your wife to have bigger breasts and increase your chances of owning a BMW M3′. Seksistisch, ongepast, schandelijk voorbijgaand aan de milieuvervuiling – zeker. Maar als Patrick Janssens of Freya Van den Bossche het ooit van hun lippen zouden laten vallen, ik vroeg gelijk een partijkaart aan.

BoJo en ik zijn ook vakgenoten. We schrijven allebei columns. Alleen word ik er veel beter voor betaald. Van mijn wekelijkse columns kan ik me te buiten gaan in kippenrestaurant KotKotKedei! (drank niet inbegrepen). De burgemeester verdient nauwelijks kippenvoer ermee. Op jaarbasis krijgt hij van de Daily Telegraph iets meer dan een magere kwart miljoen euro.  De kippenvoer-kwalificatie komt van hemzelf.

meer lezen …

The Diva Has Landed. Anouk is terug. Als de kappersschaar over mijn hoofd glijdt, hoor ik haar stem. ’s Nachts in de snackbar danst ze op het tv-scherm dat de wachtenden moet vermaken. De etalages van krantenwinkels, de rijen affiches op blinde muren reproduceren haar bestraffende blik in oneindig veelvoud. Ze vermaant de inwoners van dit land onder de zeespiegel. Ze wijst hen op hun halfslachtigheid.

Dat doet ze niet in woorden. Die zijn niet haar forte. Zegt ze zelf. ‘Als het allemaal maar een beetje lekker oppervlakkig blijft, joh. Zodra het dieper gaat, klap ik dicht. Nee, écht! Als je met mij hardcore wilt praten, komt er echt niks meer uit. Daar heb ik geen kaas van gegeten, heb ik de skills niet voor opgebouwd.’ (Vrij Nederland)

Dat doet ze ook niet door heel goede muziek te maken. Het is vrij standaard Nederrock waar wel meer bandjes een bestaan aan overhouden. Maar verder dan de beviltstifte kleedkamers van de jeugdhonk komen die zelden. Ze verkopen er geen miljoen platen mee, ze komen er niet niet mee in Ahoy. Of het Sportpaleis, wat dat betreft.

Het zijn ook niet Anouks teksten die ons wijzen op onze tekortkomingen. Goed, niet iedereen die omringd wordt door wat trommelvellen en snaarinstrumenten moet een Leonard Cohen of Lennard Nijgh zijn. Maar komaan:  ‘If roses are meant to be red/And violets to be blue/Why isn’t my heart meant for you’ of mijn persoonlijke favoriet:’Relationship lost on a stormy sea‘. Wat is het dan dat Anouk zo verheven boven alle Nederlandse zangeressen maakt?

meer lezen …