Tempelhof

Toen we hier iets meer dan twee jaar geleden een maand kwamen proefwonen, landden we nog op Berlin Tempelhof midden in de stad. Het was kort voor Tempelhof definitief zijn deuren als luchthaven sloot. Met Zaventem in het achterhoofd kun je je dat bijna niet voorstellen, maar de sluiting kwam er ondanks heftig protest van de buurtbewoners. Vandaag ging ik met dochter Mira naar de opening van wat nu het Tempelhofer Park geworden is. Hoewel er heel wat projecten werden voorgesteld, wordt het grootste deel van wat nu nog braakliggend terrein is daadwerkelijk een park. Met 386 hectare vrije oppervlakte midden in de stad valt natuurlijk al eens iets te doen. Het legendarische luchthavengebouw dat nog steeds een van de grootste gebouwen van Europa is, zal dienst doen als een internationaal centrum voor culturele, mediale en creatieve economie. Voorlopig klinkt het nog wat wollig, maar dat is vooral omdat de ontsluiting nog maar pas begonnen is. Hoe dan ook zal Tempelhof bekend blijven als een gepland deel van Speers ‘Germania’ en als eindpunt van de Berlijnse luchtbrug tijdens de Koude Oorlog.

Fiets

Vandaag werd er op het enorme domein vooral geskeelerd, gelopen gevliegerd en gefietst. Hoewel we hier ook last hadden van de fameuze ijsheiligen, is het in de Berlijnse geesten toch definitief lente geworden. De sleeën zijn opgeborgen en de fietsen zijn gesmeerd en opgeblonken. We wisten dat Berlijn een echte fietsstad is, maar omdat we hier pas sinds eind december wonen en ook onze maand proefwonen zeer winters was, leren we nu pas écht de stad als geheel kennen. Niet dat we in onze wijk bleven zitten, maar tot nu toe begon elke stadsverkenning aan een nieuw metrostation. Nu vallen de delen van de stad als puzzelstukjes in elkaar. Ook nu ik volop van een vader-dochterweek geniet omdat de rest van het gezin zeer tijdelijk Gent weer onveilig maakt, gebeurt alles met de fiets.

De weg van de ene collectie voor moderne kunst naar de andere voert bijvoorbeeld door Tiergarten, wat tot de opening van Tempelhof vandaag de grootste Berlijnse groene long was. Mira is een grote fan van video-installaties en was erg triest dat haar favoriete installatie in Hamburger Bahnhof tijdelijk niet te zien was. Gelukkig ontdekte ze een hele reeks nieuwe werken in de Neue Nationalgalerie, waar de vaste collectie van werken van de eerste helft van de twintigste eeuw in een mooie nieuwe overzichtstentoonstelling ‘Moderne Zeiten’ getoond wordt.

Nelly Sachs

Maar dé tentoonstellingen die je momenteel moet zien in Berlijn, zijn de retrospectieve van Frida Kahlo in de Martin Gropius Bau en de tentoonstelling over leven en werk van Nelly Sachs, op fietsafstand in het joods museum.

Nelly Sachs werd geboren in Berlijn maar vluchtte in 1940 met het laatste passagiersvliegtuig dat in die donkere jaren nog vertrok vanop Tempelhof naar Stockholm, waar ze ook voorgoed bleef. Voor haar poëzie die handelt over de vervolging, ballingschap, ontheemding en Holocaust kreeg ze in 1966 de Nobelprijs. De tentoonstelling is liefdevol en met oog voor detail gemaakt, net zoals de poëzie van Sachs zelf, die op bijna bewonderenswaardige wijze geen spoor van haat of wraak bevat.

Ik raad jullie van harte aan om Berlijn met de fiets te ontdekken en daarbij niet alleen aan de indrukwekkende buitenkant van het Joods Museum van Libeskind voorbij te fietsen, maar ook binnen kennis te maken met het oeuvre en het leven van Nelly Sachs.