Wanneer de ambtenaren en bohemiens -let maar op, ze beginnen steeds meer op elkaar te lijken- nog op bed liggen, steken busjes de Belgo-Ollandische grens over. Richting Vlaand’renland, welteverstaan. Aan het einde van de schooldag glippen ze net voor de files weer terug naar het land van duizend meningen en waar lunch een broodje kaas is. Tegen de ramen vormen zich dampkringen van de jonge kruintjes die er tegen aan rusten. Zwaar van de goede, ouderwetse, Vlaamse onderwijskost.

Als migrant – toegegeven, de minst avontuurlijke ter wereld- heb je de onbewuste neiging met andere migranten om te gaan. Goede vrienden zijn Spanjaarden, exen zijn Russisch, kroegmaten komen uit Israël of Amerika. Nu zijn allemaal in de baarleeftijd komen, is het geweeklaag over het Nederlandse onderwijs in mijn omgeving niet langer beperkt tot krantenkolommen. Onderwijsmigratie naar Vlaanderen wordt serieus onderwogen.

meer lezen …

Nu Jeroen Brouwers zijn vloekschrift de wereld in heeft gefluimd, is het de vraag hoeveel van de speek zal beklijven. In de vele stenen des aanstoots waarmee hij zijn oprit naar oprechte woede bekiezelt, zitten nu eens onschuldige pebbels dan weer grote sta-in-de-wegs. Wie in het boekenvak heeft zich er niet aan gestoord: de lippendienst die vele instanties aan de literatuur bewijzen zonder daar daden tegenover te stellen, de onduidelijke fondsjes en stichtingen, het circus van immer dezelfde namen, vastgeroeste critici die zich nog steeds capabel achten zowel de opera als de hiphop van het letterenwezen te bespreken.

Brouwers vermogen tot schelden is onverminderd onaangetast (cultuurminister Plasterk is een opgeblazen feestcondoom, knolbegonia, hopman, clowntje…). Smullen voor de liefhebbers en allicht leedvermaak voor de al even grote groep aan Brouwers-haters. Dat die Schadenfreude-kliek toch nog even in het achterhoofd houdt, dat Brouwers’ lamento over de Prijs der Nederlandse Letteren wel degelijk zoden aan de dijk zette.

Brouwers loopt ook stevig te schoppen tegen de boekenoverproductie. Al eerder schreef redacteur Marc Kregting over de machinaties binnen de uitgeverij ten gevolge van het overvoeren van de markt. Volgens Kregting, literaturo pur sang, wordt liefde voor het boek een schraal goed. Bij geweeklaag is het een weinig avontuurlijke reflex om af te vragen of dat inderdaad zo is. Volgens literair agent Paul Sebes (die o.a. Vlaamse auteurs als Joris Vandecasteele en Ivo Victoria aan een boekcontract hielp) is die overproductie eigen aan ieder commercieel product. En bovendien, Sebes is al achttien jaar actief in het vak en heeft het nooit anders geweten.

meer lezen …

In Nederland is de Boekenweek uitgebroken. Dat betekent dat je als lezer een extra boekje krijgt bij je boek. Als schrijver krijg je een schnabbel. Als goedverkopende schrijver of schrijver met connecties of gewoon als schrijver die stug doorloopt, kun je ook een glaasje drinken op het Boekenbal, een soort personeelfeest.

Het thema dit jaar is dieren. O ja, als je een echt goedverkopende schrijver bent, dan heb je deze week ook een boekje uit over dieren. En ik had nog wel zulke leuke verhalen liggen over het vreugdevolle ererondje dat wijlen Titus, mijn bordeauxdog (foto 2) altijd liep als hij een dampende hoop had nagelaten onder de appelboom. Of hoe hij zijn straal ooit fier liet kletteren tegen de dwarsgeparkeerde 4 x 4 voor mijn deur. Hoho… en die ene keer dat hij de fagot van mijn gast te pakken kreeg!

Een van de genodigden van het Boekenbal was Simone van der Vlugt, een thrillerschrijfster die al een miljoen exemplaren mocht wegzetten. In haar nieuweling Herfstlied beschrijft ze hoe op de toiletten van het Boekenbal een moord wordt gepleegd. Op die paar moorden na is het boek van een onvoorstelbare gezelligheid.Er worden tortilla’s  gebakken, liters koffie weggekeuveld en op die seriemoordenaar na, heeft ieder een leven dat even lieflijk en uitdagend is als een middagje dierentuin.

Het is die truttigheid die deze week aangevallen werd door verliteratuurde dieren als Max Pam en Gerrit Komrij. De literatuur gaat ten onder aan columnistenboekjes vol jool en leut over zwangerschapsstriemen of verzuchtingsmemoires over chemokuren. Pam wilde terug naar een tijd dat de pennenstrijd de krantenwinkel uitkletterde. Komrij diagnosticeerde de literatuur meteen maar op sterven na dood.

Soortgelijke geluiden produceerden twee jonge Vlaamse schrijvers ook onlangs. Hun boeken werden de hemel ingeprezen en toen… niets. Met moeite verkoop je je eerste drukje. De kritiek heeft geen tijd, zin of ruimte meer en de lezer gaat toch liever voor de chemograppen.

meer lezen …

Verleden jaar had de conciërge nog een klap gekregen met een wandelstok. Hij had de deur opengehouden voor een oudere vrouw die de Annie Romein- Verschoorlezing wilde bijwonen. Snel strafte ze zijn patriarchale maniertjes af.

Dit jaar was er geen sprake van fysiek geweld rond de lezing die de Leidse Universiteit en Vrij Nederland elk jaar organiseren in aanloop naar Internationale Vrouwendag. Althans, niet van het soort dat voor blauwe plekken zorgt.
Lector Stine Jensen sprak over beeldvorming. Beeldvorming in oversekste fruitsapreclames, female chauvinist pigs en de nieuwe hoerigheid. Co-referent was Anja Meulenbelt, vleesgeworden icoon van de feministische strijd in Nederland en dus verguisd en opgehemeld.

Meulenbelt maakte handig gebruik van alle scheldwoorden die ze ooit naar haar hoofd had gekregen -van kuttenkijker tot mannenhater- om de lachers op de hand te krijgen. Ze biechtte op dat ze nooit een tuinbroek had gedragen, dat ze wel haar benen en oksels schoor en hoe ze op een hilarische manier erachter kwam dat vrouwen inderdaad hun vagina niet kenden.

In de jaren zeventig zat Meulenbelt in een redactie die het op een bepaald moment nodig achtte om foto’s van ‘dat daar tussen je benen’ op te nemen in hun boek. Een lange vergadersessie over wie daar dan de model voor zou kunnen of willen staan, ging vooraf aan een stilte. De stilte werd verbroken toen iemand zei: ‘Maar euh… dames, we zitten er allemaal zelf op één.’

meer lezen …