Zolang de wereld Wall Street belangrijker vindt dan de Verenigde Naties is niet New York de politieke hoofdstad van de wereld, maar Washington. En dus is het niet meer dan logisch dat het grote hernieuwde nieuwsmuseum NEWSEUM hier gevestigd is, op Pennsylvania Avenue meer bepaald, halverwege tussen het Witte Huis en Capitol Hill. Vrijdag ging het museum open en dat was, nu ja, groot nieuws. Heel erg van deze tijd natuurlijk: het nieuws als nieuws, het nieuwsmuseum als de plek waar het nieuws niet alleen getoond maar ook gemaakt wordt.

Weken kun je er verdwalen en jezelf nuttig bezighouden. Het museum promoot zichzelf als het meest interactieve museum ter wereld, maar aan al die gadgets ben ik niet eens toegekomen bij mijn eerste bezoek. Maar ook dat is natuurlijk veelzeggend: het museum wil een publiek aantrekken dat – zoals het gros van de jonge Amerikanen – geen kranten leest, niet naar het journaal kijkt en kennis over actualiteit in het beste geval opdoet in comedy shows als The Daily Show. En dus spelt dit museum: fun fun fun.

Kritiek op de media hoef je hier niet te verwachten, tenzij dan vermomd in het uiteraard interactieve Ethics Center waar bezoekers in een razendsnel spelletje moeten oordelen over de geschiktheid van bepaalde bronnen of foto’s. Hoe media precies werken – de hele machinerie van schrijven tot satellietverbinding, van research tot montagetafel – blijft grotendeels buiten beeld. Eén, alweer typerende uitzondering: je kunt zelf tv-reporter spelen en met het Witte Huis op de achtergrond een stand-up doen terwijl je probeert de autocue te lezen. Acht dollar extra kost dit (toegang tot het museum zelf is twintig dollar), maar in ruil krijg je een code waarmee je je filmpje kunt downloaden en op je eigen website plaatsen.

Gadgets dus. Propaganda ook. De twee opvallendste tentoonstellingsonderdelen gaan over de berichtgeving over de twee gebeurtenissen die de hedendaagse Amerikaanse psyche het meest bepaald lijken te hebben: het einde (lees: het winnen) van de Koude Oorlog en 9/11. En dus heeft het museum het grootste stuk Berlijnse Muur buiten Duitsland in huis, te midden een batterij aan archiefmateriaal. Hetzelfde voor de afdeling over de aanslagen van 11 september: een restant van de antenne van een de Twin Towers met daarond kranten uit de hele wereld (ook die van Trouw), foto’s, een documentaire over een fotograaf die het niet overleefde en een film over de reporters die erbij waren toen de torens instortten. Bij het buitengaan staan er doosjes kleenex klaar. Attent en niet overbodig.

Het is makkelijk cynisch te doen over het Amerika-centrisme van het Newseum. Over de troep die in de wel erg aanwezige museumshops wordt verkocht. Maar nog veel makkelijker voor mij is het om als een kind zo enthousiast te zijn over dit museum. Een museum over nieuws! Met dagelijks de frontpagina’s uit de hele wereld! (En allemaal in kleur en superprofessioneel opgemaakt, ook de 50 Amerikaanse, hoewel Persgroeptopman Christian van Thillo vorige week nog beweerde dat sommige van de grootste Amerikaanse kranten wel moeten verdwijnen omdat ze in schraal zwart-wit verschijnen.) Met geweldige filmpjes waarin het belang van de vrijheid van meningsuiting en recente conflicten rond het First Amendment worden toegelicht. Met een aparte afdeling over de persvrijheid in de wereld en een Journalists Memorial voor die vele reporters, cameralui en fotografen die hun leven gaven en geven om de wereld te informeren. Met een uitputtend overzicht van de manier waarop kranten & tijdschriften evolueerden en hoe ze berichtten over de grootste nieuwsfeiten uit de geschiedenis. Met de krant waarin J’accuse van Zola staat.
De voorpagina van de Red Wing Daily Republican bij de intrede van de VS in de Grote Oorlog – met een gedicht groot voorop. Een pagina 12 waarin The New York Times tijdens WOII pijnlijk zuinig bericht over de holocaust. Intrigerende weetjes over activistische journalistiek ook. Hoe de Deense migrant Jacob Riis in 1890 het land een geweten schopte met een schokkende reeks over schrijnende armoede in New York, How the Other Half Lives (een voorbeeld voor Arm Vlaanderen?). Maar ook hoe The New York World in 1921 de Klu Klux Klan trachtte te ontmaskeren, de artikelen door zeventien kranten werden overgenomen, de reeks een Pulitzerprijs won voor haar berichtgeving en het ledenaantal van de Klan door dit alles opvallend… toenam.

Ik heb, kortom, maar meteen een abonnement op dit museum genomen.