Ach, denken Europeanen graag en snel, die Amerikanen – wat weten zij eigenlijk van cultuur? Drie jaar geleden vroegen mijn Antwerpse studenten me naar mijn ervaringen met hun Amerikaanse tegenhangers in Berkeley: ‘zijn ze echt zo dom en humorloos als wij denken?’ Alsof de VS niet ook het land is van Seinfeld en van The Simpsons. Alsof de VS niet jaarlijks nagenoeg alle Nobelprijzen wegkaapt. Alsof onze universiteiten niet alleen maar kunnen dromen van de mogelijkheden van Harvard en Yale en… Natuurlijk: het land had toen net Bush herkozen als president. Dat is allicht het allerdomste dat dit volk in lange, lange tijd heeft gedaan. Alle opiniepolls tonen aan dat ze dat intussen ook beseffen. Nooit eerder werd het beleid van een president door minder mensen gesteund.

Maar er staat heel veel tegenover, zeker in Washington D.C. Nagenoeg de volledige ruimte tussen het parlementsgebouw en het Witte Huis – de Mall – is gevuld met nationale musea: kunst, geschiedenis, ruimte- en luchtvaart, natuur… Allemaal gratis, 364 dagen per jaar (ze sluiten enkel op Kerst). A Gift to the Nation. En daarnaast is er ook nog de buitengewone zoo (met de wereldberoemde reuzenpanda’s) en een hele reeks kleinere musea. Ook allemaal gratis. De hier al eerder vermelde en fenomenale Library of Congress: idem. Natuurlijk: mensen die er werken klagen wel eens over de budgetten waarmee ze het moeten stellen en de voortdurende dreiging van het parlement om hun toelage in te krimpen. Maar intussen straalt het hele museum- en bibliotheekcomplex rond The Capitol voor de bezoeker alleen maar rijkdom en generositeit uit.

En dan nog is er meer. Naast een van de drie gebouwen van de Library of Congress bevindt zich de Folger Shakespeare Library: de belangrijkste bibliotheek ter wereld voor onderzoek naar Shakespeare met wellicht ook de grootste collectie in verband met de Europese Renaissance buiten Engeland. Een geschenk van oliemagnaat Henry Folger. Er zijn tentoonstellingen (de wereldberoemde eerste folio van Shakespeare kun je helemaal digitaal zien, bladzijde per bladzijde, met of zonder commentaar), er is een theater, een studieruimte en, uiteraard, een welgevulde museumshop.

Zondag vierde men er de 444ste verjaardag van Shakespeare met een opendeurdag, kinderanimatie, theateropvoeringen, Renaissancemuziek en gratis taart voor iedereen. En dat waren toch al gauw zoveel mensen als de Bard kaarsen mocht uitblazen die dag. En ook dat is typisch Amerikaans: mensen met teveel geld die iets willen terugdoen voor de gemeenschap. Zoals ik al zei: wat weten zij eigenlijk van cultuur?

Driehonderd mensen, op een donderdagavond, kwart voor zeven, voor twee dichters die komen voorlezen op de zesde verdieping van een saai kantoorgebouw? En niet alleen maar vrouwen van middelbare leeftijd en ouder – het geijkte poёzievoorleesavondpubliek – maar ook hele jonge en hippe meisjes, jonge vaders met hun zonen en, helemaal onwaarschijnlijk, mannen in trainingspakken, jongens in Wilco-t-shirts en heren in maatpak. Zo lijkt de Library of Congress helemaal het epicentrum van de beschaving.

Ter relativering moet er dan wellicht bij verteld worden dat er lang niet altijd zoveel volk opdaagt. Maar dus wel wanneer er Grote Namen optreden. Niet dat Jimmy Carter kwam voorlezen, wellicht de bekendste nog levende Amerikaanse dichter. Maar dus wel twee vroegere Pulitzerprijswinnaars (Mark Strand en Charles Wright), ingeleid door Poet Laureate en Pulitzerlaureaat Charles Simic, op zijn beurt ingeleid door de Librarian of Congress, Billington. Vier grijze blanke mannen die de pensioengerechtigde leeftijd al ver gepasseerd zijn, maar nog altijd erg actief. En met een grote aanhang, blijkbaar.

Het spannendste onderdeel van de avond voltrek zich echter na de lezing. Uitgehongerde poÑ‘zieliefhebbers die zich tijdens de receptie zonder enige terughoudendheid op het eten wierpen (aandacht PoÑ‘ziecentrum: als je volk wil in je zaal, organiseer je activiteit vlak voor etenstijd en serveer nadien voedsel). Maar bovenal: werd ik voorgesteld aan de man van de vrouw die het centrum leidt waar ik werk, blijkt hij ingenieur bij… de NASA en gespecialiseerd in alles wat met plasma te maken heeft. Ben ik nooit écht het type geweest dat helemaal smelt bij de gedachte aan ruimtevaart, maar hier was ik dus wel totaal van onder de indruk. Wat men noemt: een echte wetenschapper. Zijn eigen verhaal over zijn onderzoek kon ik al na een halve minuut niet meer echt volgen, maar toen hij via mijn afkomst (BelgiÑ‘) en het onderzoeksgebied van mijn collega (kunstgeschiedenis) bij Brueghel terechtkwam, hadden we een interessant gesprek over de Kleine IJstijd en de vele schaatstaferelen die hier het gevolg van waren. Want dat bestudeert hij dus ook: de impact van, ik druk het nu even zo eenvoudig uit dat ik het zelf ook begrijp, het weer in de kosmos (vooral zonnestormen) op het weer op aarde. En hoewel zijn regering dat nog altijd niet begrepen lijkt te hebben, was de man formeel: de klimaatverandering ten tijde van Brueghel was van een geheel andere orde dan die vandaag. Concreet: die van toen had niets met menselijke activiteiten te maken, die van vandaag heel zeker wel. Aldus sprak Onze Man Bij de Nasa.

Of je daar dan iets van merkt wanneer de paus je stad bezoekt? Wel, niet noodzakelijk. De federale overheid stuurt naar alle werknemers e-mails waarin hun wordt aangemaand niet te laat op het werk te arriveren (en dus de pausfiles voor te zijn, tijdig thuis te vertrekken, bepaalde straten te vermijden). De lokale zender en kranten brengen het groot. Maar als ik er niet speciaal op had gelet, had het me allemaal kunnen ontgaan.

Zo gaat dat met wereldnieuws. Het gebeurt onder je neus, maar dat betekent niet dat je het ook opmerkt. De Library of Congress bevindt zich op Capitol Hill, tegenover het parlementsgebouw (The Capitol) en naast het hooggerechtshof (The Supreme Court). Erg geruchtmakende hoorzittingen over de oorlog in Irak of juridische sessies over een hier felbesproken wapenwet spelen zich dus letterlijk bij de buren af. En toch verneem je dat gewoon – net zoals de rest van het land – op het journaal. Ik woon op een paar honderd meter van de Library en kom elke dag voorbij de Supreme Court. Aan de achterkant. Als er aan de voorkant betoogd wordt, merk ik daar helemaal niets van. Zoals de titel van deze rubriek terecht stelt: het leven is elders.

Zolang de wereld Wall Street belangrijker vindt dan de Verenigde Naties is niet New York de politieke hoofdstad van de wereld, maar Washington. En dus is het niet meer dan logisch dat het grote hernieuwde nieuwsmuseum NEWSEUM hier gevestigd is, op Pennsylvania Avenue meer bepaald, halverwege tussen het Witte Huis en Capitol Hill. Vrijdag ging het museum open en dat was, nu ja, groot nieuws. Heel erg van deze tijd natuurlijk: het nieuws als nieuws, het nieuwsmuseum als de plek waar het nieuws niet alleen getoond maar ook gemaakt wordt.

Weken kun je er verdwalen en jezelf nuttig bezighouden. Het museum promoot zichzelf als het meest interactieve museum ter wereld, maar aan al die gadgets ben ik niet eens toegekomen bij mijn eerste bezoek. Maar ook dat is natuurlijk veelzeggend: het museum wil een publiek aantrekken dat – zoals het gros van de jonge Amerikanen – geen kranten leest, niet naar het journaal kijkt en kennis over actualiteit in het beste geval opdoet in comedy shows als The Daily Show. En dus spelt dit museum: fun fun fun. meer lezen …

Ik woon en werk zes maanden in Washington D.C., hoofdstad van de vrije wereld, dan wel van het rijk van het kwaad. Zoals wel vaker het geval is met clichés lijkt geen van beide beschrijvingen erg toepasselijk. Voor een ‘vrije wereld’ is het leven in Washington en dan vooral in de Library of Congress waar ik werk opvallend bureaucratisch en gereglementeerd. En om ‘het rijk van het kwaad’ genoemd te kunnen worden, ontmoet ik hier te veel vriendelijke, enthousiaste, intelligente en genereuze mensen. Washington D.C. is dus gewoon de hoofdstad van de Verenigde Staten van Amerika, tot nader order en ondanks alle schanddaden in haar naam gepleegd mijn lievelingsland op aard. meer lezen …